To be or not to be

Gisteren hoorde ik een waarheid die zo waar was dat alle andere dingen er als een leugen tegen afstaken. Een waarheid die de hele dag rond en in mijn hoofd bleef zoemen. De zin keerde, draaide en verdiepte zich, net zo lang tot ik wel moest instemmen met de conclusie dat hierin wel eens de oplossing kan liggen voor veel lijden. Zoals het met veel wijze waarheden is kwam ook deze waarheid niet van een God, maar van een filosoof. (excuses dat ik niet meer weet welke, maar doet dat er toe?)

Blijf jij jezelf dan zal ik de jouwe zijn.

Dit is toch wel het meest cruciale punt in alle menselijke relaties? Er zijn maar weinig mensen die volledig zichzelf zijn, dit omdat anderen zeggen dat zij dit niet mogen zijn, dan veranderen ze, vervolgens vindt die ander dat dan weer niets, dit omdat mensen het meest houden van mensen die zichzelf zijn. Waarom proberen mensen anderen dan altijd te veranderen? Want uiteindelijk willen zij niet dat iemand wordt zoals zij wensen. Het verklaart de immense populariteit van mensen als Jozef van den Berg, of Paul de Leeuw. Stiekem zouden mensen willen dat zij ook gewoon deden zoals zij werkelijk zijn. Maar daar is een enorme hoeveelheid moed voor nodig. Wij hebben in het dagelijks leven diverse rollen, dit maakt het leven thuis en op het werk een stuk eenvoudiger. Want als je werkelijk jezelf zou zijn dan kom je in behoorlijk wat conflicten terecht.
Als iedereen volledig en volkomen zichzelf zou zijn zou het sociale leven waarschijnlijk plat liggen. Toch zie je bij de weinige mensen die deze theorie tot uitvoer hebben gebracht, dat deze conflicten een verzadigingspunt bereiken. Zo gauw dat punt is bereikt volgt niet alleen acceptatie, maar zelfs aanbidding van de persoon.

Als we allemaal onszelf zouden zijn, en ieder ander ook zichzelf zouden laten zijn en we daar allemaal nu mee beginnen, dan is er alleen nog het conflict zelf dat met zichzelf in conflict komt.
Je kunt alleen jezelf zijn, anders ben je eigenlijk niet.

De lama's stoppen, Jozef van den Berg als kamelenkenner en in België wonen dromedarissen

Er wordt wel eens beweerd dat ieder mens een dubbelganger heeft. Nu weet ik zelf niet of dat zo is, maar voor Jozef van den Berg is er in ieder geval eentje aangemeld.

Vandaag werd ik gemaild door een dromedarishouder uit België, die meende Noel Fullerton, de Australische kamelenkenner, te herkennen op de foto naast mij (op hoofdpagina blog in werkelijkheid dus Jozef van den Berg).
Nu ben ik een echte kamelenbeet dus had ik nog nooit van de goede man gehoord. Maar na even googlen had ik hem snel gevonden en ik moet zeggen dat de dromedarisman het helemaal niet zo verkeerd heeft gezien.

Bij het uiterlijk houdt het wel op, want Noel is beslist geen kluizenaar en heeft een zeer grote schare kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen. Daarnaast worden er op zijn farm nog steeds grote aantallen kamelenbaby's geboren (niet van Noel). Noel Fullerton wordt gezien als de grootvader van de kamelenindustrie in Australië. In 1972 startte hij de Camel Cup en deze wordt nog jaarlijks gehouden in Alice Springs. Noel levert nog steeds de meeste kamelen aan voor de Race. De kamelenfarm is in Orange Creek gevestigd en Noel organiseert er nu hij bijna met pensioen gaat ook Camel Outback Safaris.

In ieder geval horen beide heren toch wel thuis in de categorie bijzondere beroepen, want zoveel kluizenaars en kamelenfokkers zijn er niet.

Bijzondere ontmoeting met Jozef van den Berg

Op de terugweg van ons weekendje Asten, onlangs, hebben wij eindelijk eens een bezoek gebracht aan kluizenaar Jozef van den Berg, die tegenwoordig in de achtertuin van een schipper bivakkeert in Neerijnen.
Jozef heeft een indrukwekkende carrière achter de rug van poppenspeler, toneelschrijver, acteur, tot Grieks-orthodox kluizenaar.
Op zich zat deze opmerkelijk move er al jong in, want als kind wilde hij al priester worden. Destijds kreeg hij op 13 jarige leeftijd een vriendinnetje en verdween die wens naar de achtergrond, vanaf die tijd was wij vastbesloten acteur te worden.

Hij begon zijn loopbaan als poppenspeler en bracht daar tal van figuren tot leven. Een zo'n figuur was Luc de Kluizenaar, alsof Van den Berg een vooruitziende blik had. Later ging Van den Berg ook zelf meespelen in zijn voorstellingen. Voor het Holland Festival maakte hij de voorstelling Moeke en de Dwaas. De voorstellingen werden een enorm succes en zo kwam hij door het hele land te spelen, hij is ook vaak in De Roestbak in Almere geweest.

In 1989 kwam er een grote kentering in zijn leven speelde hij zijn laatste voorstelling, Van den Berg werd naar eigen zeggen geroepen door God en moest daar gehoor aan geven. Tegen zijn publiek zei hij: "Ik hoop dat u respect heeft voor mijn beslissing. Ik heb ontzettend lang gezocht, ben overal geweest. Uiteindelijk kwam ik tot de conclusie dat de zoeker zoekt, maar hij wordt gevonden. Dus daarom, dames en heren: om Christus, daarom alleen heb ik dit stuk gezocht. En ik weet nu dat dat zo is en ik stap uit dit vak. Voor mij is het voorbij. Ik zoek de werkelijkheid. Ik zeg u allen goedendag. Ik ga. Het ga u allen goed" aldus zijn laatste woorden als acteur.

En zo verlaat Van den Berg vrouw, kinderen, podium en trekt met zijn theaterkist naar Neerijnen om daar in de fietsenstalling van het gemeentehuis te gaan wonen. Later moet hij daar weg en gaat aan de overkant in een hutje bij mensen in de tuin wonen, waar hij nu nog steeds woont. Daar ontvangt hij dagelijks mensen en leeft van wat bezoekers hem brengen.

Iedereen die ik van hem vertel kent Jozef nog wel als poppenspeler, ik weet niet wat ik toen deed maar ik had echt nog nooit van hem en zijn poppenspel gehoord. In juni hoorde ik voor het eerst over hem van Frixos een monnik op Kalymnos, hij had veel van hem gehoord en was heel nieuwsgierig naar hem en had ons dan ook gevraagd Jozef eens te bezoeken.

Wij dus naar Neerijnen getogen, alwaar we eerst op zoek gingen naar het gemeentehuis, helaas was er in de verre omtrek geen kluizenaarshut te bekennen, terwijl wij toch bij iedereen in de tuin gingen kijken. Toen wij de moed al hadden opgegeven en steeds pessimistischer werden in de zin van “het is toch erg, het is wel gemakkelijk van hem om zijn gezin zo in de steek te laten”, “misschien is hij gewoon gek en lopen wij hier naar een gestoorde gek te zoeken”. Toen wij dan ook nog op een aankondigingsbord van de gemeente en dringende oproep zagen voor een vrijwillige veerman, begonnen we zelfs te denken dat Jozef wel heel lui moest zijn, want waarom ging hij dat niet doen?.
Uiteindelijk waren onze vooroordelen zo gegroeid dat we al in de auto zaten en met piepende banden weg wilden rijden toen we alsnog een tuinpad naar een hutje zagen.
Toch wel vreselijk nieuwsgierig gingen we dan toch maar. Eerst hadden we nog een hoop gekibbel wie voorop moest op het smalle tuinpad; Michael “het is jouw Jozef want jij hebt het van Frixos gehoord”, Ik: “maar jij wilt er ook heen en bent heel nieuwsgierig”. Al kibbelend zagen wij Jozef ineens op ons aflopen. En al het gekibbel en alle vooroordelen vielen gelijk van ons af. Daar stond een allervriendelijkste monnik met een baard die zei dat hij zo blij was dat we gekomen waren en het zo leuk vond ons te leren kennen. Zo’n ontvangst hadden wij natuurlijk helemaal niet verwacht.

We kregen een rondleiding in zijn kleine hutje (een voor een naar binnen want je kunt er niet met zijn drieën staan). In het ene deel heeft hij een klein tafeltje staan met een stoel en veel boeken, in de andere helft heeft hij een kapelletje gemaakt welke volhangt met iconen. Slapen doet hij in het gangpad (hij is ongeveer evenlang als het hutje). Het raam van zijn kapel is gemaakt van zijn oude theaterkist.
Omdat het mooi weer was gingen we buiten zitten aan een picknicktafel. Jozef was erg gastvrij en wilde wel koffie, etc. voor ons maken, maar wij dronken slechts water, beschaamd als wij waren dat wij niets voor hem hadden meegenomen. (het was daarvoor in Asten al een onenigheid in de supermarkt geweest; “wat drinkt een kluizenaar?” Michael: “een lekker flesje wijn natuurlijk”, Ik: “ben je gek, natuurlijk niet!”. En omdat we niet konden besluiten wat dan wel mee te nemen gingen wij dus met lege handen.) (schaam, schaam).
Jozef leek van dit alles geen weet en geen last te hebben. Er straalde zo’n vriendelijkheid en rust van hem af dat wij er zelf ook helemaal rustig van werden.
Hij was erg openhartig en beantwoordde oprecht alle vragen die wij hadden.
Hierdoor vielen ook al onze vooroordelen weg. Voor Jozef is het gewoon de waarheid, hij is door God geroepen. Dit terwijl het helemaal niet zo gemakkelijk voor hem was om zijn gezin te verlaten en ook nu is het geenszins een gemakkelijk leven.
Toch doet hij het graag voor zijn Grieks-orthodoxe God, Jozef vergeleek het met een jonge jongen die heel erg verliefd is op een meisje, als zo’n jongen 100 kilometer in de regen moet fietsen om het meisje te zien doet hij dat graag en voelt hij de kou en regen niet.

Naast dat Jozef gewoon ongelooflijk aardig is en zelf overtuigd is dat het Grieks-orthodox geloof de enige waarheid is, is het wel prettig dat hij niet probeert zijn bezoekers te bekeren. Hij is zijn zoektocht begonnen met oosterse mystiek te bestuderen en over al die zaken praat hij nu wel als dwaalleer, allemaal ingegeven door de “Tegenstander”, en daar kan ik het toch niet mee eens zijn. Gelukkig maakt Jozef zich daar niet druk om, hij is er van overtuigd dat het allemaal vanzelf wel goed zal komen met de mensheid, door de werken van Grieks-orthodoxe God.

De sfeer daar in zijn hutje en in de tuin is speciaal, bijna mystiek. We hadden er nog wel uren kunnen blijven zitten en Jozef bleef ook het gevoel geven dat hij dat heel graag zou willen. Echter mijn blaas gooide roet in het eten. Ik was al een uurtje aan het denken dat ik hoognodig moest en hoe een kluizenaar dat zou doen. Helaas kon ik mij daar niets bij bedenken en wilde ik de serene, mystieke sfeer niet verpesten met zo’n banale trivialiteit. Dus hebben we maar voortijdig afscheid van hem genomen. Met de verzekering dat wij altijd welkom waren zwaaide Jozef ons nog tot het eind van de straa enthousiast uit.

Lees ook: Als de doden blijven praten: AI, rouw en het digitale hiernamaals

Van poppenspeler tot kluizenaar

Zoals eerder vermeld hebben we in de vakantie ook wat activiteiten in het kader van mijn studie ondernomen. Zo kwamen wij terecht in een boekhandel van de orthodoxe missie, waar ze ook een zeer uitgebreide collectie boeken in het engels hadden. De paters van dienst waren alleraardigst en ook nadat ik zei dat ik alleen vragen had voor mijn studie (bang dat de hooftaak van een missie direct op mij als enige niet orthodoxe klant zou worden uitgevoerd) waren ze uiterst bereidwillig om vragen te beantwoorden.
De oudste van het stel kon helaas alleen grieks, maar de jongere pater, Frixos kon zeer goed engels en bleek ook nog eens heel veel kennis van religies in het algemeen te hebben.
Ook had hij nog een vriend in Nederland die wel een orthodox nonnenklooster kende waar ze ook altijd bereid zouden zijn vragen te beantwoorden en waar ik altijd welkom zou zijn.
Hij wist de naam niet maar zou het mij mailen.

Dat heeft Frixos vandaag gedaan en het blijkt Het klooster "Geboorte van de moeder Gods" te zijn in Asten. Daar ga ik zeker eens kijken.
Nog interessanter was een man die hij noemde die in Neerijnen zou moeten wonen, die schijnt echt een meester in religie en spiritualiteit te zijn. Helaas wist Frixos alleen dat hij Joseph zou moeten heten en een summier adres. Joseph was eerst poppenspeler geweest en zou nu als kluizenaar door het leven gaan maar wel altijd bereid mensen te woord te staan en vragen te beantwoorden. Hij schijnt te leven volgens de regels van de monniken van de Heilige Berg Athos.
Ik dus kijken op Google, maar het adres was dat van het gemeentehuis. Wel vond ik een oproep van 1,5 jaar geleden van een belg die op zoek was naar een poppenspeler met de naam Jozef die nu kluizenaar zou zijn. Daar de merkwaardige cariereswitch mij vrij uniek leek besloot ik de belg maar eens te mailen of hij al wat meer wist. En heel toevallig had hij na 1,5 jaar deze week een mailtje van iemand gehad die een website wist waar wat informatie stond over kluizenaar Jozef.
Het adres schijnt inderdaad te kloppen want hij woont daar bij mensen in de tuin.

Blijkt maar weer hoe klein de wereld is. Met een beetje informatie uit Griekenland en Belgie vind je iemand in Neerijnen, dit terwijl ik nog nooit van de plaats gehoord had. Grappig. En we zullen hem vast nog eens bezoeken gezien zijn vriendelijke uitnodiging op de site. En ik kom niet met lege handen; in ieder geval heb ik een persoonlijke groet en boodschap van pater Frixos voor hem.
Wie nu al meer wil horen van kluizenaar Jozef; op de belgische radio 1 vond ik een radio-interview wat online te horen is. (overigens is de muziek die tijdens die uitzending te beluisteren is ook niet verkeerd).