Gorée eiland, Senegal

Gorée is een eiland voor de kust van Senegal, tegenover Dakar. Van de vijftiende tot de negentiende eeuw was het eiland het grootse centrum van de trans-Atlantische slavenhandel. Gorée staat sinds 1978 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, omdat deze plaats een van de belangrijkste getuigenissen is van de slavenhandel.

De boottocht van Dakar naar Gorée duurt ongeveer 20 minuten. De boot is altijd afgeladen vol. Het eiland is een pelgrimsoord voor de Afrikaanse diaspora en staat symbool voor een ongekend wrede geschiedenis van slavernij. Doel is om deze geschiedenis van lijden, tranen en dood te herdenken. Er zijn veel beroemde bezoekers geweest,onder andere de paus, Nelson Mandela en Obama. 

Het vreemde is dat het eiland bij aankomst bijna vrolijk en idyllisch aandoet met gekleurde huizen, vrolijke toeristen, verkopers en natuurlijk de bekende UNESCO-attributen zoals de nep-lantaarns die overal op de wereld hetzelfde zijn. Ook is het heerlijk om even aan de smog van Dakar te ontsnappen. Natuurlijk is dat alles maar schijn. Gorée staat symbool voor een van de grootste tragedies in de menselijke geschiedenis. Er zijn hier miljoenen slaven verhandeld, als beesten behandeld en velen hebben hier de dood gevonden.

Gorée is achtereenvolgens in handen geweest van de Portugezen, Nederlanders, Engelsen en Fransen. In 1617 werd het eiland door de Nederlanders gekoloniseerd. Een tijdlang was het in bezit van de Oost-Indische Compagnie, die het eiland Goeree noemden, naar het Zuid-Hollandse eiland. 

Het eiland kenmerkt zich door grote verschillen. De tegenstelling tussen de mensonterende slavenverblijven en de prachtige huizen van de slavenhandelaren is enorm. Maar ook nu is er een groot verschil tussen de goed onderhouden gebouwen van het UNESCO Werelderfgoed en de armzalige krotwoningen waar de inwoners van het eiland wonen. Er wonen momenteel zo'n 1200 mensen, moslims en christenen, die tamelijk vreedzaam samenwonen. Er is een moskee en een kerk op het eiland. Het ziekenhuis wordt nog steeds door nonnen beheerd, welke niet blij zijn om gefotografeerd te worden, merkten wij. 

De belangrijkste herdenkingsplaats op het eiland is Maison des eclaves, het enige slavenhuis dat op het eiland is overgebleven en nu is ingericht als museum, ter nagedachtenis aan de wrede geschiedenis. Op de benedenverdieping wachtten slaven onder erbarmelijke omstandigheden om verscheept te worden naar de Nieuwe Wereld. Erboven woonden de slavenhandelaren in grote weelde en luxe. 

Het huis staat naast het water, hier komt de "Door of no return"op uit. Langs deze deur werden de slaven op de schepen geladen. Door de centrale ligging aan de Atlantische Oceaan werden hier slaven uit diverse Afrikaanse landen heen gebracht en verzameld. Het was een overslag voor miljoenen slaven. 

De waarde van de mannen hing af van hun gewicht. Zestig kilogram was het minimum. Wie dat gewicht niet had, werd in een speciale kamer gehouden en met bonen gevoed, tot het gewenste gewicht bereikt was. Een goed gebit verhoogde de waarde ook. Jonge vrouwen werden gewaardeerd om hun borsten en maagdelijkheid. Het enige middel voor hen om vrijheid terug te winnen was om zwanger te worden van hun meester. De slaven werden in kleine ruimtes gehouden, als beesten. Ze mochten nauwelijks naar de wc en zaten met honderden op elkaar gepakt.

Een bezoek aan Gorée is indrukwekkend en is zeker een van de belangrijkste bezienswaardigheden van Senegal.

Barbie jaagt mensen stuipen op het lijf 9:34

Afgelopen vrijdag liep Francia Roger de porch van haar huis op Sint Maarten op en trof haar zoon spelend met een pop. Gillend rende zij terug naar binnen en belde pastoor Hilton Albert.

Natuurlijk vinden de moeders op Sint Maarten, waar toch wel een macho cultuur heerst, het niet leuk als hun zoons met poppen spelen, maar de reden van haar paniek was dat het hier om een Voodoo-pop ging. Francia vermoedt dat iemand de pop op haar porch heeft gelegd om een vloek over haar uit te spreken, al heeft zij geen flauw idee waarom. Roger zegt voor zover ze weet geen vijanden te hebben. Ze gaat regelmatig naar de kerk en besteedt veel tijd aan de verzorging van haar gehandicapte echtgenoot.

De pop had veiligheidsspelden over het lichaam en de ogen en er waren vorken, lepels en messen aan vastgenaaid. Het moest er volgens de vrouw op lijken dat de pop in een doodskist lag en aan beide zijden ervan waren kaarsen neergezet. Er was een briefje in het Frans aangehecht met de tekst: ‘Meneer en mevrouw Roger zullen onmiddellijk dood op het kerkhof zijn’.

Pastoor Albert arriveerde en probeerde met veel bidden de vloek op te heffen, waarna Barbie werd verbrand. “Dit soort poppen wordt doorgaans gebruikt in gevallen van jaloezie, in verband met relaties, werk of succes in het leven”, aldus Albert. “Meestal worden ze op een kerkhof geplaatst. Het wordt gebruikt om de ontvanger bang te maken. De enige manier om de vloek op te heffen is door te bidden en in God te geloven”, zei hij.
Het gebeurt veel dat Voodoo word beoefend terwijl men ook christelijk is, dit werkt elkaar niet tegen; de praktijken worden gemakkelijk geintegreerd binnen een christelijke setting. Zelfs pastoor Albert lijkt wel in de vloek te geloven terwijl je van een pastoor zou verwachten dat hij dat in eerste instantie al onzinnig zou vinden.

Voodoo komt oorspronkelijk uit Afrika en is door de slaven meegebracht naar het Caribische gebied (e.a.). In West-Afrika is Voodoo een religie op zichzelf. Men gelooft in een schepper (Mawu) die bijgestaan wordt door goden, godinnen, voorouders en geesten. Door bepaalde rituelen, offers en dergelijke gelooft men de geesten gunstig te kunnen stemmen, wat de kwaliteit van het leven zou kunnen verbeteren.
De bekende Voodoovloeken- en poppen om deze te bewerkstelligen is de zwarte magie binnen Voodoo, welke weliswaar tot de verbeelding spreekt, maar slechts een klein onderdeel van de religie uitmaakt.