Floriade 2.0: duur, groen op papier en de motor draait gewoon door

Soms heb je van die momenten waarop alles samenkomt: duurzaamheid, beleid, goede bedoelingen en een graafmachine die anderhalf uur staat te ronken alsof we nog in een tijd leven waarin brandstof spotgoedkoop was. Bij ons in de buurt zijn ze tot eind december bezig met het riool. Op zich prima, want niemand wil terug naar de middeleeuwen, maar wat zich hier gisteren afspeelde was toch wel bijzonder.

Daar stonden ze: twee mannen, een container, een busje en een hijskraan die niets deed behalve draaien. Anderhalf uur lang. Niemand wist waarop er gewacht werd, maar de motor bleef vrolijk lopen. En dat in een tijd waarin diesel zo’n beetje vloeibaar goud is geworden. Want laten we eerlijk zijn: door de oorlogen en spanningen in het Midden-Oosten en de dreiging rond de Straat van Hormuz schieten de prijzen omhoog. Je zit inmiddels rond de €2,568 per liter diesel. Zo’n kraan verbruikt gemiddeld zo’n 15 liter per uur. Dus reken even mee: €38,52 per uur aan brandstof. Anderhalf uur wachten? Dan kost dat gewoon €57,78. Voor helemaal niets.

Het wordt nog mooier, want na anderhalf uur wachten, gebeurde er niets. Geen levering, geen collega, geen actie. Ze stapten gewoon weer in en reden weg. Graafmachine/ hijskraan mee, einde voorstelling. Met andere woorden: anderhalf uur diesel verstookt, uitstoot geproduceerd, kosten gemaakt en nul resultaat. Zelfs Kafka zou hier stil van worden.

En dat allemaal in Almere, een stad die zichzelf graag neerzet als groen en duurzaam. Prachtige ambitie, maar op mijn terras rook het gisteren vooral naar uitlaatgassen en gemiste kansen. Dat groene ideaal doet denken aan de Floriade: groot, ambitieus en duurzaam op papier, maar uiteindelijk een dure mislukking. Duurzaamheid zit hem niet alleen in grote plannen en mooie woorden, maar juist in dit soort simpele momenten. Zoals: zet die motor uit als je niets doet. Of nog beter: zorg dat je überhaupt weet waarvoor je komt.

Het zal wel een extern bedrijf zijn. Die rekenen alles door. En uiteindelijk betalen wij dat gewoon via de gemeente. Dus wij betalen voor de diesel, wij betalen voor de stilstand en wij zitten ook nog eens in de giftige dampen. Dat is pas een all-inclusive ervaring. Het meest bizarre blijft dat ze het heel normaal leken te vinden. Terwijl als jij in deze tijd je auto anderhalf uur voor de deur laat draaien zonder ergens heen te gaan, je jezelf toch echt even achter de oren zou krabben als je de benzineprijs ziet.

Als je nu kijkt hoe het erbij ligt, een rioolpijp die als een soort vreemd monument omhoogsteekt, met een klep ervoor alsof hij iets belangrijks tegenhoudt, dan vraag je je toch af wat hier precies de bedoeling is. Een soort lokale Straat van Hormuz, waar van alles stilvalt, kosten oplopen en iedereen wacht, maar niemand die echt lijkt te weten waar het heen gaat. 

UPDATE 27-03-2027 En toen gebeurde er iets spectaculairs. Na dagen van wachten, kijken en diesel verstoken is er eindelijk beweging in het project gekomen: er zijn buizen gearriveerd. Niet zomaar buizen, maar een indrukwekkende stapel roestbruine exemplaren. Er kwam een vrachtwagen met een kunstwerk van gestapelde buizen, waarna een grijparm ze een voor een begon te verplaatsen. De roestkleur geeft het ook nog een nostalgisch tintje, alsof we hier niet een modern riool aanleggen, maar een archeologische opgraving doen naar de gloriedagen van de Nederlandse infrastructuur. Kortom: er gebeurt iets. 

Hulp nodig met je tekst?
Ik maak teksten die kloppen en gelezen worden

Waarom Griekenland een Fuel Pass heeft en Nederland dure benzine

Er zijn landen waar de overheid ingewikkelde beleidsnota’s schrijft als prijzen stijgen. En er zijn landen waar men gewoon een pasje uitdeelt. Drie keer raden tot welke categorie Nederland behoort. In Griekenland doen ze het anders.

De afgelopen jaren heeft Athene namelijk een opmerkelijk economisch model ontwikkeld: de pass-economie. Het principe is simpel. Wordt iets duurder, dan verschijnt er een nieuwe pass.

Benzine duur? Fuel Pass.
Elektriciteit onbetaalbaar? Power Pass.
Boodschappen rijzen de pan uit? Market Pass.

En als het leven door al die inflatie een beetje somber wordt, is er ook nog de Tourism Pass, zodat je even op een Grieks eiland kunt bijkomen van de economische realiteit. En dat systeem komt goed van pas in tijden waarin geopolitieke spanningen en oorlogen de olieprijs weer opdrijven en de benzineprijs ook in Nederland opnieuw het gesprek van de dag is. De passes werken meestal via een digitale kaart of een bedrag op je bankrekening. Geen ingewikkelde fiscale constructies, geen jarenlange hervormingen. Gewoon een bedrag dat ineens opduikt met de boodschap: ga maar even tanken of een weekendje weg. Economen noemen het soms een noodmaatregel. Cynici noemen het een politieke truc. Maar burgers merken het meteen. Inflatie is ineens een stuk draaglijker wanneer er honderd euro op je rekening verschijnt.

Het ironische is dat Griekenland dit systeem heeft ontwikkeld terwijl het land jarenlang juist het toonbeeld was van Europese schuldenproblematiek. Tijdens de eurocrisis gold Griekenland als het waarschuwende voorbeeld van ontspoorde staatsfinanciën en zware bezuinigingen. Vanuit Brussel en de Europese instellingen kreeg Athene daarna juist extreem strenge begrotingsregels opgelegd. Structurele uitgaven verhogen is daardoor lastig. Tijdelijke passen zijn dan ideaal: ze verzachten de pijn even, zonder dat de overheid de begroting permanent hoeft te veranderen.

Nederland heeft daarentegen een andere traditie. Hier lossen we problemen op met beleid. Veel beleid. Als energie duur wordt, schrijven we bijvoorbeeld een Klimaatakkoord. Vervolgens komen er maatregelen, subsidies, belastingen, transitieplannen en routekaarten richting 2050. Dat is allemaal heel verstandig en vooruitziend. Alleen heeft het één klein nadeel: ondertussen moet iemand de energierekening wel betalen. Neem de energietransitie onder leiding van Rob Jetten. Het idee is helder: energie moet duurder worden zodat we sneller overstappen op duurzame alternatieven. Dat heet een prijsprikkel. Economen vinden dat prachtig. Burgers merken vooral de prijs. In de Griekse pass-economie zou dat ongeveer zo gaan: energie duur? Dan komt er een Energy Pass. In Nederland verschijnt er eerder een Kamerbrief.

Het contrast wordt nog interessanter wanneer je naar defensie kijkt. Nederland verhoogt nu zijn militaire uitgaven richting de NAVO-norm van 2 procent van het bbp. Dat kost miljarden. Politiek is daar vrij brede steun voor. Maar voor burgers betekent het ook dat er ergens in de begroting ruimte moet worden gevonden. Griekenland geeft overigens al jaren meer dan 2 procent van zijn bbp uit aan defensie, vooral vanwege de spanningen met Turkije. En toch lukt het Athene ondertussen om benzine-passen, stroom-passen en boodschappen-passen uit te delen.

Dat is misschien wel het geheim van de pass-economie. Ze lost niet alles op, maar ze heeft één groot voordeel: het voelt concreet. Een pass is geen strategie, geen visie en geen transitiepad. Het is gewoon een digitale kaart waarop ineens geld staat. En dat maakt het voor burgers vaak een stuk begrijpelijker dan beleid. Want uiteindelijk blijft er voor burgers maar één simpele economische vraag over: krijg je een pass of krijg je een prijsprikkel?

De middenklasse krijgt van Jetje

Wat was de slogan van D66 ook alweer? ‘Laat iedereen vrij, maar niemand vallen.’ Het klonk warm, sociaal en geruststellend. Maar wie het nieuwe coalitieakkoord leest, ziet iets anders gebeuren. Het is een akkoord van drie partijen, maar D66 tekende er zonder veel aarzeling voor.

De pensioen-/ AOW-leeftijd gaat verder omhoog. Het eigen risico wordt verhoogd. Benzine wordt steeds duurder. Dat zijn ingrepen die  vooral het dagelijks leven van mensen met een modaal inkomen raken. Daar komt bij dat koopkrachtverlies, woonlasten en transitiebeleid via hogere energie- en mobiliteitskosten ook vooral worden afgewenteld op mensen die net te veel verdienen om geholpen te worden. De middenklasse, die werkt, belasting betaalt en zelden ergens voor in aanmerking komt, krijgt de rekening gepresenteerd.

Blijkbaar geldt ‘niemand laten vallen’ alleen voor wie officieel als zielig genoeg wordt aangemerkt. Wie gewoon zijn best doet en net boven alle grenzen uitkomt, mag het opvangen. Onder Rob Jetten krijgt de middenklasse van Jetje, letterlijk en figuurlijk.

 

Afbeelding: gegenereerd door AI