Portugal - Faro

Het Portugese Faro heeft voor mij altijd een nogal negatieve bijklank gehad. Voornamelijk door de vliegramp met Martinair. Dat is onzin natuurlijk, de ramp vond al in 1992 plaats, bovendien heeft Faro heel wat moois te bieden, zoals een mooi oud centrum, diverse monumenten, ooievaars en niet te vergeten het erfgoed van Zeca Afonso en Alfons III. Sinds de 18e eeuw is Faro de hoofdstad van de Algarve.

We begonnen onze Faro-tocht met het bezoeken van een prachtige synagoge, helaas konden we er niet in en bleek ook in Portugal de secularisatie te hebben toegeslagen; de synagoge is inmiddels omgebouwd tot bank.
Sefardische joden  vestigden zich vooral tussen de 5e en de 15e eeuw op het grondgebied dat nu tot Portugal behoort. Ze hebben op verschillende manieren bijgedragen tot de Portugese cultuur. Vele leden van de door de koningen beschermde joodse gemeenschap, waaronder filosofen, humanisten, wetenschappers en kooplieden, maar ook schoenmakers, kleermakers en wevers, namen actief deel aan belangrijke gebeurtenissen in de geschiedenis van Portugal. Ze speelden een belangrijke rol bij de stichting van het koninkrijk en hielpen mee het grondgebied te bevolken. Later, tijdens de periode van de grote ontdekkingsreizen leverde deze gemeenschap een belangrijke financiële en wetenschappelijke bijdrage. In 1496 werden de joden met het Verdrijvingsedict verplicht zich tot het christendom te bekeren en zo nieuwe christenen te worden. Vele joden verlieten Portugal terwijl anderen hun geloof in het geheim bleven belijden.

José Manuel Cerqueira Afonso dos Santos (1929-1987) was een Portugees zanger, en een van de belangrijkste politiek geïnspireerde musici uit de Portugese geschiedenis. In Faro staat zijn geboortehuis. Beroemd is het verhaal van zijn optreden in het gebouw van de muziekvereniging Musica Velha. Daar zingt hij zo een beetje elk lied dat hij geschreven heeft en door het regime verboden is. De PIDE staat buiten te wachten en durft niet binnen te komen. Na het optreden schrijft hij als dank voor de gastvrijheid de tekst van zijn bekendste nummer Grândola, Vila Morena. Het is dit uit te delen aan de militairen, die ze in de loop van hun geweer steken. 

nummer dat in de vroege ochtend van 25 april 1974 op de radio wordt uitgezonden en het startschot is voor legereenheden om de kazernes uit te marcheren en de Anjerrevolotie te beginnen. De Anjerrevolutie is de geweldloze militaire staatsgreep die op 25 april 1974 plaatsvond.  Deze opstand door militairen uit verschillende progressief-linkse groeperingen maakte een eind aan het autocratische Estado-Novo bewind van Marcello Caetano. Als mensen in de straten naar de opstandige soldaten toestappen, begint iemand rode anjer.

Ook Alfons III, koning van Portugal van 1247 tot 1279, wordt nog steeds gekoesterd in Faro. Hij veroverde dan ook De Algarve op de Moren. Hij werd destijds nog wel even door de paus in de ban gedaan, door een ongeoorloofd tweede huwelijk, maar dat heeft geen smet op zijn blazoen gebracht, en hij staat dan nu ook overal in Faro versteend te pronken.

Voor dieren heeft men in Faro een warm hart. De vele ooievaars op hun nesten worden regelmatig gevoerd. Hiertoe klimmen enkele inwoners dagelijks op lange ladders naar de toppen van gebouwen, om hun gevederde vriendjes te voeren. Misschien heeft het er mee te maken dat de bevolking in Portugal in rap tempo afneemt, en vanzelfsprekend moet de ooievaar dan gekoesterd worden.

 

Jom Kipoer

Jom Kipoer is de heiligste dag van het joodse jaar en daarmee de belangrijkste joodse feestdag. Op deze dag beslist God over het lot van de mensen in het komende jaar. Het besef en bekennen van het eigen falen staat tijdens Jom Kippoer centraal. Het is dus een dag die voor iedereen nuttig kan zijn. Overdenk je zonden, gooi ze vanavond uit het raam en het belangrijkste; probeer het daarna te veranderen. Het nieuwe jaar geeft kansen om alles beter te doen.

Op de strenge variant van Jom Kipoer is het verboden om te eten en te drinken, zich te wassen en seksuele omgang te hebben. Ook mag je dan geen leren schoenen dragen om te laten zien dat je de heiligheid van de aarde respecteert. Het is gebruikelijk op deze dag naar de synagoge te gaan.

Jom Kipoer of Grote Verzoendag wordt als de belangrijkste feestdag beschouwd in het jodendom. Het was de enige dag in het jaar, dat de hogepriester de allerheiligste plaats in de tempel te Jeruzalem betrad. Het feest wordt beschreven in Tenach en dus de Bijbel, in het boek Numeri (Bamidbar) 29:7. De dag valt op de 10e van de maand Tisjri uit de joodse kalender. Doordat dit een maankalender is, vallen joodse feestdagen zoals Jom Kippoer steeds op verschillende data van de Gregoriaanse kalender. Aan het eind van de dienst in de synagoge bij zonsondergang, de Ne'ila, wordt na het ne'ilagebed de lang aangehouden tekia op de sjofar geblazen. Hiermee wordt het feest besloten, en een soort nieuw begin ingeluid.

In 1973 maakte het Egyptische leger gebruik van deze feestdag om Israël te overvallen (Jom Kipoer oorlog). De veiligheidsdiensten in Israël zijn vandaag dan ook in de hoogste staat van paraatheid.

Bronnen
The Jerusalem Post
Haaretz