Griekse Bruiloft VI; Kerk

Ook al bidt Frixos nu al 2 jaar elke dag voor mij in het klooster op Athos (en natuurlijk vooral voor mijn bekering tot het Grieks Orthodoxe geloof), dit heeft nog niet tot een wezenlijke bekering van mijn kant geleid. Nu is Athos ook ver van Almere, dus is dat vast logisch. Toch zijn de wegen van de Grieks Orthodoxe God ondoorgrondelijk. En zo kon het gebeuren dat een agnost als ik, tijdens de bruiloftsweek toch geraakt is door het geloof.

Het begon al met de kerkgang tijdens Maria Naamdag, niet in de laatste plaats door de prachtige gezangen, vervolgens de vele gesprekken met Niki en Angela, en als laatste de onvergetelijke bruiloftsdienst, waardoor de Grieks Orthodoxe deur toch wel wagenwijd is open komen te staan.
Tijdens een bedevaart in november zal ik mij verder bezinnen.

Dit laatste is nog een grappig verhaal. De mensen op Telendos zijn zeker niet achterlijk, integendeel, maar feit is wel dat de meesten niet verder zijn geweest dan 1 a 2 eilanden om de hoek. Zo kon het gebeuren dat Niki mij vol enthousiasme vertelde over een bedevaart, door de kerk georganiseerd, in november. Belangrijkste daaraan was wel de vliegreis, want vanzelfsprekend hebben zij nog nooit gevlogen. Alleen wat de bestemming zou zijn werd mij maar niet duidelijk, dit was een vage naam waar ik nog nooit van gehoord had. Volgens Niki was het een van de belangrijkste plaatsen van het christendom, God zou er zijn gestorven. Ik begon toch te twijfelen over mijn studie, of had ik gewoon niet goed opgelet toen het christendom werd behandeld? Nu had zij ook geen enkel idee waar die plaats zich dan bevond, ze moesten in ieder geval eerst 18 uur met de boot naar Athene, dan naar Jordanie vliegen en dan nog naar een ander land. En toen begon het mij te dagen; ze gaan naar Jeruzalem/Bethlehem!
Fantastisch natuurlijk, we gaan dan ook graag mee, we hebben enkel nog toestemming nodig van organisatie-pappas om rechtstreeks op Tel-Aviv te vliegen, want voor zo'n omslachtige reis als van de kerk is mijn geloof (en vooral mijn maag) toch nog niet sterk genoeg.

Nadat wij op de trouwdag van Sebastie en Vassili dus 2 uur te laat aankwamen bij de kerk, moesten wij daar ook nog wel een uurtje wachten tot het bruidspaar arriveerde. Dit was niet erg, want voor muziek was gezorgd, waardoor het al erg gezellig werd in de haven van Pothia. In een lange stoet beklommen wij de duizelingwekkend hoge marmeren trap van de kerk en toen had bijna ons laatste uur geslagen...ik kon mijzelf nog net aan een muurtje vasthouden...de bergen rond Pothia explodeerden! Met het hart in de keel constateerde ik dat na het helse lawaai alles nog op zijn plaats stond, het bleek dan ook "alleen maar" dynamiet te zijn, wat voor het bruidpaar in de bergen wordt ontstoken.

De dienst zelf was prachtig. Het was een enorme chaos in de kerk, erg gezellig, iedereen staat, hangt, praat, belt en lacht. Dit geeft helemaal niets, want ondertussen gaan de pappassen gewoon door met de trouwceremonie. En dat is echt mooi, vooral het om en om wisselen van de kroontjes van het bruidspaar. Daarna volgt nog een soort polonaise rond het altaar, terwijl iedereen enorme hoeveelheden rijst gooit naar het bruidspaar, het was daarbij zaak het bruidpaar zo hard mogelijk te raken en zoveel mogelijk lawaai te maken. Gezegend en vrolijk verlieten wij met, een hoofd vol rijst, de kerk.

Ik dacht die week nog vaak aan de wijze woorden van Jozef van den Berg (sorry Jozef dat ik daar destijds met je over in discussie ging); "Er is geen ander geloof dan het Grieks Orthodoxe geloof, de rest is een dwaalleer vroeg of laat kom je daar wel achter".

Foto's met dank aan Ketil Fjeld.

Free Orthodoxism op Telendos

We zijn weer terug van ons favoriete eilandje Telendos!
Ondanks het gebrek aan grootte en inwoners was er weer genoeg gebeurd afgelopen winter, je kunt er een soapserie mee vullen.

Zo waren er maar liefst 2 restaurantjes bijgekomen, wat natuurlijk weer voor de nodige onenigheid zorgt, daar er niet meer bezoekers komen en dus de inkomsten met nog meer mensen gedeeld moeten worden. Verder waren er wat honden en katten vergiftigd, onder het handjevol inwoners schijnt nu ook een familie zich bezig te houden met gifmengen. Iedereen weet wie het is (ondanks gebrek aan bewijs) en er schijnen al ernstige dreigementen op affiches gehangen te hebben in de winter, waarbij de giffamilie dringend werd aangeraden het eiland terstond te verlaten. Het is blijkbaar nogal een dappere familie want op onze laatste avond kwam er wederom een vergiftigd slachtoffer aanstrompelen. Na een tegengif van Ouzo kon de hond kotsend zijn dood ternauwernood ontlopen, het is te hopen dat dit ook voor de giffamilie zal gelden.

Ondanks de hittegolf hebben wij ook wat nuttige uitstapjes vanwege studie en curiositeit gemaakt.
Dit betrof onder andere een kerkbezoek op de naamdag van Petros en Pavlos (Petrus en Paulus). Hier moet je je geen saaie bedoening bij voorstellen, het Grieks Orthodoxisme op Telendos kent namelijk geheel eigen regels. Angela, een trouwe kerkbezoekster (vanwege het feit dat de papas haar heeft wijsgemaakt dat de engel Gabriel altijd in de kerk aanwezig is om de bezoekers te turven, wie 3 x niet geweest is zou christen-af zijn) nam ons mee. Bij navraag hoe laat de dienst zou beginnen bleek dit 6.00 uur te zijn, maar niet getreurd het bleek erg ongebruikelijk te zijn zo vroeg te gaan. Papas begint gewoon in zijn eentje om 6.00 uur en de gelovigen kunnen aanschuiven wanneer zij maar willen, zelfs de laatste minuut telt nog voor de turvende Gabriel.

Vanwege onderhoudswerkzaamheden aan het kerkje zou de dienst dit keer bij de kapel op het kerkhof plaatsvinden. Nu had ik mij lange rijen banken voorgesteld vol vrome eilandbewoners, niets bleek minder waar, er zat maar een handjevol gelovigen en als stoelen werden gewoon de graven gebruikt. Papas stond binnen in de kapel en kwam regelmatig als een weermannetje in de deuropening staan, buiten stond een koortje en een broodsnijder. Erg concentreren op het toch al onverstaanbare Grieks was er niet bij, tijdens de dienst mag namelijk gewoon gepraat, gelachen en mobiel gebeld worden. Papas staat er dus min of meer voor niets bij in zijn, voor de gelegenheid, gele jurk.

Een speciale en meest drukke functie had de broodsnijder, het lichaam van Christus wordt daar namelijk niet uitgebeeld door middel van een lullig hostietje maar door grote hompen brood zodat de goede man de hele dienst druk aan het snijden was aan enorme broden. Gezien de geringe opkomst was een ieder verplicht een hoeveelheid ter grootte van zo'n 5 broden te nemen. Ook wij ontkwamen er niet aan en zo verlieten wij de dienst dus met armen vol oudbakken brood.

Wonderbaarlijke genezing

Negentig procent van de Griekse bevolking is Grieks Orthodox. Het is de priester toegestaan te trouwen, men slaat een kruis met drie vingers (duim, wijs- en middelvinger) tegen elkaar aan, van voorhoofd naar borst, van rechts naar links, en men kust de ikonen.
In elke plaats vindt je de in het zwart geklede medewerkers van de kerk, de pappas dit zijn de priesters en zij zijn niet alleen centrale figuren in de kerk, maar zeker ook in de dorpjes. Ook Telendos heeft een eigen pappas. Die is weinig in de kerk te vinden en vaak in de tavernas, zo als een goed pappas betaamt.

In juni was de pappas erg ziek, hij hoestte en vooral roggelde dat het een lieve lust was. Ook toen was pappas niet in de kerk en zeker niet in zijn bed te vinden. Pappas lust wel een (vooral sterk) drankje en zat daarom ook toen vaak op de terrassen. Hij roggelde en spuugde overal heen, vaak kon je nog maar net je glas of bord bedekken of het was raak geweest. Lopen kon pappas nog amper, waarschijnlijk door zijn ziekte maar het kan ook door de drank geweest zijn.

Wat er precies gebeurd is is onduidelijk, maar pappas is een tijdje van het eiland verdwenen en kwam helemaal genezen terug. Dat was maar goed ook want zijn vervanger, een jonge pappas, hield het meest van begrafenissen en daar waren er plotseling wel verdacht veel van.
Buiten de begrafenissen deed de vervangpappas niet veel, met als gevolg dat tijdens de afwezigheid van hoofdpappas een aantal gebruiken in verval zijn geraakt. Zo is het de bedoeling dat iedereen die voorbij het kerkje komt even een kruis slaat. Dat was iedereen inmiddels vergeten. Het is nu hard werken voor pappas om alle gebruiken weer terug in te voeren. Zo staat hij nu vaak op het pad naast de kerk, als een flitspaal, om te controleren of de gelovigen wel een kruis slaan. Vreemd genoeg is pappas niet meer op de terrassen te vinden, zou het dan toch geen wonderbaarlijke genezing zijn geweest? Misschien zat hij gewoon een aantal maanden in de Griekse Jellinek.