Jeruzalem; De Olijfberg

De Olijfberg (Har HaZeitim) in Jeruzalem is niet zomaar een berg, ten eerste is het eigenlijk geen berg, met zijn vier toppen is het meer een bergrug. Ten tweede is de geschiedkundige, religieuze en spirituele betekenis enorm. Naast deze meer verheven betekenissen, is het uitzicht over de oude stad van Jeruzalem gewoon mooi (wie kent de overbekende plaatjes niet?).

Het meest opvallend zijn de duizenden graven op de flanken van de Olijfberg. Zowel joden als moslims willen hier graag begraven worden. Dit allemaal door een zinnetje in het Bijbelboek Zacharia, waarin de Olijfberg wordt genoemd als plaats waar God zal beginnen met het tot leven wekken van de doden aan het einde der tijden. De wederkomst van Isa wordt niet expliciet in de Koran genoemd, desondanks is de Olijfberg ook voor moslims een geliefde begraafplaats. Op de joodse graven liggen losse stenen, dit gaat terug tot de tijd dat de joden in de woestijn leefden, om het graf in de woestijn te markeren legden ze er stenen op. Mensen op doortocht vulden uit respect voor de dode de stenen weer aan.

Ook voor het christendom heeft de Olijfberg grote betekenis. Er zouden zich vele Bijbelse gebeurtenissen hebben afgespeeld. Aan de voet ligt Gethsemane, de plaats waar Jezus werd overgeleverd aan de Romeinen. Verder zou Jezus vanaf hier naar de hemel zijn gegaan, zijn er diverse engelen verschenen, werden hier diverse profeten beschreven en bouwde koning Salomo hier zijn offerplaatsen voor de afgoden. Op de berg bevinden zich dan ook diverse kerken.

Naast al deze religieuze betekenissen, is de Olijfberg ook gewoon een toeristische hotspot. Terwijl bussen vol toeristen worden uitgeladen, gaan de orthodoxe joden gewoon door met hun gebeden bij de graven. Het is moeilijk om de verhevenheid van de plaats te voelen met al die drukte, het grote openbare toilet doet daar ook al geen goed aan (maar mochten de religies gelijk krijgen, zullen er toch wat te weinig toiletten zijn).  Ondanks alle drukte moest ik denken aan de begrafenis van Rabin. Ik was destijds in Israël, maar niet in Jeruzalem. Toch kon je overal op televisie zijn begrafenis op de Olijfberg zien. Er was toen overal zoveel verdriet voelbaar, dat dat voor mij nog steeds de sterkste herinnering aan de Olijfberg is.

Wordt vervolgd.

Jeruzalem

Al ben ik al redelijk vaak in Jeruzalem geweest, de christelijke plaatsen ben ik nooit gaan bekijken. Dit was dus de kans om daar verandering in te brengen. Helaas was de sfeer er in oost-Jeruzalem niet beter op geworden.





Het christelijke deel begint vanzelfsprekend met de Via Dolorosa (letterlijk lijdensweg), die loopt van de Leeuwen- of St. Stefanspoort naar de Heilig Grafkerk. Volgens christenen werd Jezus, na zijn veroordeling door Pontius Pilatus langs de Via Dolorosa naar de executieplaats Golgotha geleid. Er zijn veertien kruiswegstaties*, allen gemarkeerd met een gedenksteen. Aangezien het stratenplan in Jeruzalem in de afgelopen 2000 jaar nogal is veranderd, is het niet aannemelijk dat de toenmalige weg dezelfde is als de huidige. Het is allemaal dan ook meer symbolisch, ten behoeve van pelgrims, dan historisch verantwoord.

Met enorm veel mensen persten wij ons door de kleine straatjes. Hoe verder je komt, hoe Arabischer het er begint uit te zien. Helaas werd de sfeer ook steeds grimmiger. Naarmate de spanning toenam, nam ook het zweet op het voorhoofd van onze gids Yaron toe. Ik was absoluut van plan mij van dit alles niets aan te trekken, tot een man die op een muurtje aan de zijkant zat, wel heel erg boos naar mij keek. Bruusk stond hij op en begon heel hard "Sharia" te roepen. Je ziet dat je in de mensenmassa geen kant op kunt, en toch...maakte mij dat zo boos! Gelukkig kon ik mijn woede inhouden, waarna ik en mijn belager ieder een andere kant opliepen. Waarom moeten mensen zo doen? En waarom moeten religies haat nog meer aanwakkeren? **.

De kruiswegstaties leiden naar de Heilig Grafkerk, welke stamt uit 326. Ze werd gebouwd in opdracht van Keizerin Helena, moeder van Constantijn. Zij beweerde dat zij het Heilige Graf had gevonden. Ze noemde de kerk Anastatis, de verrijzenis. Vanaf deze tijd werd de kerk, en het omliggende gebied, een belangrijke pelgrimsplaats voor christenen. Godsdiensttwisten en oorlogen zijn van alle tijden, de kerk is dan ook diverse malen verwoest. De huidige kerk stamt uit 1048. De Ottomanen stelden regels op omtrent het bestaat van de kerk. Zo kregen twee islamistische families de sleutel in bewaring om ruzies tussen de verschillende christelijke groepen (Grieks-orthodoxen, Rooms-Katholieken, Armeens-orthodoxen, de Koptische kerk en de Ethiopische kerk) te voorkomen. Deze regeling is tot de dag van vandaag van kracht.

In de kerk is het vanzelfsprekend erg druk met een mengeling van toeristen en echte pelgrims. Vooral die laatste groep is interessant om te bestuderen. De pelgrims komen uit de hele wereld en velen zijn tot tranen toe geroerd. Ze vallen op hun knieën, blijven oneindig kruisen slaan en kussen elke steen waar zij maar bij kunnen komen. Je moet waarschijnlijk wel heel gelovig zijn wil je daar geen mond- en klauwzeer van oplopen, wij hebben dit soort activiteiten dan ook maar aan de gelovigen  gelaten.

Wordt vervolgd.

* Kruiswegstaties:
1. Jezus wordt ter dood veroordeeld.
2. Jezus neemt het kruis op zijn schouders.
3. Jezus valt de eerste keer.
4. Jezus ontmoet zijn moeder.
5. Simon van Cyrene helpt het kruis te dragen.
6. Veronica droogt het gezicht van Jezus af.
7. Jezus valt voor de tweede keer.
8. Jezus troost wenende vrouw.
9. Jezus valt voor de derde keer.
10. Jezus wordt van zijn kleding beroofd.
11. Jezus wordt aan het kruis genageld.
12. Jezus sterft aan het kruis.
13. Jezus wordt van het kruis genomen.
14. Jezus wordt in het graf gelegd.

**Het Vaticaan blijft keer op keer haar standpunt verkondigen dat oost-Jeruzalem geen Israëlisch grondgebied is, maar bezet gebied.

Neturei Karta, luis in de pels voor Israël

Orthodoxe joden die Hamas bezoeken; een vrij surrealitisch beeld. Niet voor de Neturei Karta, die zijn er kind aan huis. Afgelopen week bezochten vier leden van de Neturei Karta Hamas leider Ismail Haniya.

De Neturei Karta (Aramees voor "Hoeders van de stad") staan bekend om hun zeer antizionistische houding. De stichting van de staat Israël wordt door hen als ongehoorzaamheid aan God beschouwd, want alleen de Messias zou de Joodse staat mogen herstellen. Deze hoeders omarmen daarom ook de vijanden van de staat. De beweging heeft naar schatting enkele duizenden aanhangers, de meesten wonen in Jeruzalem en Ramat Beit Shemesh Bet. De meeste leden zijn nakomelingen van Litouwse joden die rond 1830 naar het Heilige Land trokken.

Natuurlijk werd het illustere viertal hartelijk ontvangen door Haniya. Ze hadden er ook wel een reisje voor moeten maken; ze gingen via Egypte naar Gaza. Tijdens de thee kon Rabbi Yisroel Weiss niet ophouden met uitroepen van medeleven met de "arme, arme Palestijnen". Als dank kregen zij van Haniya de titel "helden".

Eerdere akties van Neturei Karta waren het bezoeken van een Holocaust-ontkenningsconferentie in Teheran en het bejubelen van Mahmoud Ahmadinejad's uitspraken over het wegvegen van Israël van de kaart. Onbegrijpelijk want denken ze nu echt dat ze bij een aanval op Israël gespaard zullen blijven? Of zouden ze dan ook hopen als martelaren te sterven?
Een gevaarlijk groepje binnen Israël lijkt mij.

De steen des gewetens

Sommige mensen hebben nog een geweten, en hebben daar zelfs zo nu en dan last van. Zoals een Amerikaan die 12 jaar geleden op Ben Gurion stond met 21 kg overgewicht, door een steen uit Jeruzalem die hij van een gids had gekregen.

De man kreeg destijds een rondleiding door de oude stad in Jeruzalem. De gids had waarschijnlijk een hekel aan hem, waarop hij de man het 21 kg zware cadeautje gaf. De man is erg gelovig en was blij met dit wancadeau, nu zou hij thuis iedere dag bij de steen kunnen bidden voor Jeruzalem.

Helaas kwam er van het bidden niets, elke keer als de man de steen zag kreeg hij namelijk last van een vreselijk schuldgevoel. Hij besefte dat de steen gestolen moest zijn van een archeologische site, en niet in Amerika maar in Israel thuishoorde.

De man ging alles opbiechten bij een priester. De priester had ook niet zo'n zin om met de zware steen op reis te gaan en besloot de Israelische autoriteiten een brief te schrijven om vergeving te vragen voor de man. De Israelische autoriteiten waarderen de eerlijkheid wel en zijn dan ook niet van plan juridische stappen tegen de man te ondernemen.
En zo kwam er afgelopen week een postbode met een wel erg zware tas bij het Israelische Antiquiteiten Committee.

Griekse Bruiloft VI; Kerk

Ook al bidt Frixos nu al 2 jaar elke dag voor mij in het klooster op Athos (en natuurlijk vooral voor mijn bekering tot het Grieks Orthodoxe geloof), dit heeft nog niet tot een wezenlijke bekering van mijn kant geleid. Nu is Athos ook ver van Almere, dus is dat vast logisch. Toch zijn de wegen van de Grieks Orthodoxe God ondoorgrondelijk. En zo kon het gebeuren dat een agnost als ik, tijdens de bruiloftsweek toch geraakt is door het geloof.

Het begon al met de kerkgang tijdens Maria Naamdag, niet in de laatste plaats door de prachtige gezangen, vervolgens de vele gesprekken met Niki en Angela, en als laatste de onvergetelijke bruiloftsdienst, waardoor de Grieks Orthodoxe deur toch wel wagenwijd is open komen te staan.
Tijdens een bedevaart in november zal ik mij verder bezinnen.

Dit laatste is nog een grappig verhaal. De mensen op Telendos zijn zeker niet achterlijk, integendeel, maar feit is wel dat de meesten niet verder zijn geweest dan 1 a 2 eilanden om de hoek. Zo kon het gebeuren dat Niki mij vol enthousiasme vertelde over een bedevaart, door de kerk georganiseerd, in november. Belangrijkste daaraan was wel de vliegreis, want vanzelfsprekend hebben zij nog nooit gevlogen. Alleen wat de bestemming zou zijn werd mij maar niet duidelijk, dit was een vage naam waar ik nog nooit van gehoord had. Volgens Niki was het een van de belangrijkste plaatsen van het christendom, God zou er zijn gestorven. Ik begon toch te twijfelen over mijn studie, of had ik gewoon niet goed opgelet toen het christendom werd behandeld? Nu had zij ook geen enkel idee waar die plaats zich dan bevond, ze moesten in ieder geval eerst 18 uur met de boot naar Athene, dan naar Jordanie vliegen en dan nog naar een ander land. En toen begon het mij te dagen; ze gaan naar Jeruzalem/Bethlehem!
Fantastisch natuurlijk, we gaan dan ook graag mee, we hebben enkel nog toestemming nodig van organisatie-pappas om rechtstreeks op Tel-Aviv te vliegen, want voor zo'n omslachtige reis als van de kerk is mijn geloof (en vooral mijn maag) toch nog niet sterk genoeg.

Nadat wij op de trouwdag van Sebastie en Vassili dus 2 uur te laat aankwamen bij de kerk, moesten wij daar ook nog wel een uurtje wachten tot het bruidspaar arriveerde. Dit was niet erg, want voor muziek was gezorgd, waardoor het al erg gezellig werd in de haven van Pothia. In een lange stoet beklommen wij de duizelingwekkend hoge marmeren trap van de kerk en toen had bijna ons laatste uur geslagen...ik kon mijzelf nog net aan een muurtje vasthouden...de bergen rond Pothia explodeerden! Met het hart in de keel constateerde ik dat na het helse lawaai alles nog op zijn plaats stond, het bleek dan ook "alleen maar" dynamiet te zijn, wat voor het bruidpaar in de bergen wordt ontstoken.

De dienst zelf was prachtig. Het was een enorme chaos in de kerk, erg gezellig, iedereen staat, hangt, praat, belt en lacht. Dit geeft helemaal niets, want ondertussen gaan de pappassen gewoon door met de trouwceremonie. En dat is echt mooi, vooral het om en om wisselen van de kroontjes van het bruidspaar. Daarna volgt nog een soort polonaise rond het altaar, terwijl iedereen enorme hoeveelheden rijst gooit naar het bruidspaar, het was daarbij zaak het bruidpaar zo hard mogelijk te raken en zoveel mogelijk lawaai te maken. Gezegend en vrolijk verlieten wij met, een hoofd vol rijst, de kerk.

Ik dacht die week nog vaak aan de wijze woorden van Jozef van den Berg (sorry Jozef dat ik daar destijds met je over in discussie ging); "Er is geen ander geloof dan het Grieks Orthodoxe geloof, de rest is een dwaalleer vroeg of laat kom je daar wel achter".

Foto's met dank aan Ketil Fjeld.

Soekot 2008

Dinsdag 14 t/m maandag 20 oktober 2008 vieren Joden Soekot (Sukkot) of Loofhuttenfeest, hiermee wordt herdacht dat de Joden veertig jaren lang in hutten in de woestijn zwierven. Ze leefden toen in hutten gemaakt van palmbladeren. Het loofhuttenfeest is het begin van een 7 dagen durende periode, waarin bij veel Joodse gezinnen in hun tuin of in hun woning een hut wordt nagebouwd. Het dak van de hut moet van takken en gebladerte van bomen en andere plantaardig materiaal zijn gemaakt, niet van ander materiaal, zoals kunststof. Gedurende deze dagen wonen zij hierin, gebruiken er de maaltijden en luisteren naar de verhalen over de tocht van de Joden door de woestijn.

De hut wordt versierd met vruchten en groenten. Er wordt een bundeling gemaakt van een palmtak (loelav) twee wilgentakken (arava) en drie mirretakken (hadas). Deze gehele bundel wordt ook loelav genoemd. Hierbij wordt een citrusvrucht (etrog) gevoegd. De loelav vormt een symbool voor vreugde. Ook tijdens processies worden de etrog en loelav meegedragen.

Afgelopen donderdag waren er duizenden Joden bij de Klaagmuur te Jeruzalem voor het Birkat Cohanim; de priesterlijke zegen. Men gelooft dat de Cohanim afstammelingen zijn van priesters uit de Eerste en Tweede Joodse tempel voor deze werden verwoest. De zegen staat in het vierde boek van de Torah (Numeri) en bestaat uit 3 zinnen, deze wordt daarom wel de Triple Blessing genoemd.