Bijzondere ontmoeting met Jozef van den Berg

Op de terugweg van ons weekendje Asten, onlangs, hebben wij eindelijk eens een bezoek gebracht aan kluizenaar Jozef van den Berg, die tegenwoordig in de achtertuin van een schipper bivakkeert in Neerijnen.
Jozef heeft een indrukwekkende carrière achter de rug van poppenspeler, toneelschrijver, acteur, tot Grieks-orthodox kluizenaar.
Op zich zat deze opmerkelijk move er al jong in, want als kind wilde hij al priester worden. Destijds kreeg hij op 13 jarige leeftijd een vriendinnetje en verdween die wens naar de achtergrond, vanaf die tijd was wij vastbesloten acteur te worden.

Hij begon zijn loopbaan als poppenspeler en bracht daar tal van figuren tot leven. Een zo'n figuur was Luc de Kluizenaar, alsof Van den Berg een vooruitziende blik had. Later ging Van den Berg ook zelf meespelen in zijn voorstellingen. Voor het Holland Festival maakte hij de voorstelling Moeke en de Dwaas. De voorstellingen werden een enorm succes en zo kwam hij door het hele land te spelen, hij is ook vaak in De Roestbak in Almere geweest.

In 1989 kwam er een grote kentering in zijn leven speelde hij zijn laatste voorstelling, Van den Berg werd naar eigen zeggen geroepen door God en moest daar gehoor aan geven. Tegen zijn publiek zei hij: "Ik hoop dat u respect heeft voor mijn beslissing. Ik heb ontzettend lang gezocht, ben overal geweest. Uiteindelijk kwam ik tot de conclusie dat de zoeker zoekt, maar hij wordt gevonden. Dus daarom, dames en heren: om Christus, daarom alleen heb ik dit stuk gezocht. En ik weet nu dat dat zo is en ik stap uit dit vak. Voor mij is het voorbij. Ik zoek de werkelijkheid. Ik zeg u allen goedendag. Ik ga. Het ga u allen goed" aldus zijn laatste woorden als acteur.

En zo verlaat Van den Berg vrouw, kinderen, podium en trekt met zijn theaterkist naar Neerijnen om daar in de fietsenstalling van het gemeentehuis te gaan wonen. Later moet hij daar weg en gaat aan de overkant in een hutje bij mensen in de tuin wonen, waar hij nu nog steeds woont. Daar ontvangt hij dagelijks mensen en leeft van wat bezoekers hem brengen.

Iedereen die ik van hem vertel kent Jozef nog wel als poppenspeler, ik weet niet wat ik toen deed maar ik had echt nog nooit van hem en zijn poppenspel gehoord. In juni hoorde ik voor het eerst over hem van Frixos een monnik op Kalymnos, hij had veel van hem gehoord en was heel nieuwsgierig naar hem en had ons dan ook gevraagd Jozef eens te bezoeken.

Wij dus naar Neerijnen getogen, alwaar we eerst op zoek gingen naar het gemeentehuis, helaas was er in de verre omtrek geen kluizenaarshut te bekennen, terwijl wij toch bij iedereen in de tuin gingen kijken. Toen wij de moed al hadden opgegeven en steeds pessimistischer werden in de zin van “het is toch erg, het is wel gemakkelijk van hem om zijn gezin zo in de steek te laten”, “misschien is hij gewoon gek en lopen wij hier naar een gestoorde gek te zoeken”. Toen wij dan ook nog op een aankondigingsbord van de gemeente en dringende oproep zagen voor een vrijwillige veerman, begonnen we zelfs te denken dat Jozef wel heel lui moest zijn, want waarom ging hij dat niet doen?.
Uiteindelijk waren onze vooroordelen zo gegroeid dat we al in de auto zaten en met piepende banden weg wilden rijden toen we alsnog een tuinpad naar een hutje zagen.
Toch wel vreselijk nieuwsgierig gingen we dan toch maar. Eerst hadden we nog een hoop gekibbel wie voorop moest op het smalle tuinpad; Michael “het is jouw Jozef want jij hebt het van Frixos gehoord”, Ik: “maar jij wilt er ook heen en bent heel nieuwsgierig”. Al kibbelend zagen wij Jozef ineens op ons aflopen. En al het gekibbel en alle vooroordelen vielen gelijk van ons af. Daar stond een allervriendelijkste monnik met een baard die zei dat hij zo blij was dat we gekomen waren en het zo leuk vond ons te leren kennen. Zo’n ontvangst hadden wij natuurlijk helemaal niet verwacht.

We kregen een rondleiding in zijn kleine hutje (een voor een naar binnen want je kunt er niet met zijn drieën staan). In het ene deel heeft hij een klein tafeltje staan met een stoel en veel boeken, in de andere helft heeft hij een kapelletje gemaakt welke volhangt met iconen. Slapen doet hij in het gangpad (hij is ongeveer evenlang als het hutje). Het raam van zijn kapel is gemaakt van zijn oude theaterkist.
Omdat het mooi weer was gingen we buiten zitten aan een picknicktafel. Jozef was erg gastvrij en wilde wel koffie, etc. voor ons maken, maar wij dronken slechts water, beschaamd als wij waren dat wij niets voor hem hadden meegenomen. (het was daarvoor in Asten al een onenigheid in de supermarkt geweest; “wat drinkt een kluizenaar?” Michael: “een lekker flesje wijn natuurlijk”, Ik: “ben je gek, natuurlijk niet!”. En omdat we niet konden besluiten wat dan wel mee te nemen gingen wij dus met lege handen.) (schaam, schaam).
Jozef leek van dit alles geen weet en geen last te hebben. Er straalde zo’n vriendelijkheid en rust van hem af dat wij er zelf ook helemaal rustig van werden.
Hij was erg openhartig en beantwoordde oprecht alle vragen die wij hadden.
Hierdoor vielen ook al onze vooroordelen weg. Voor Jozef is het gewoon de waarheid, hij is door God geroepen. Dit terwijl het helemaal niet zo gemakkelijk voor hem was om zijn gezin te verlaten en ook nu is het geenszins een gemakkelijk leven.
Toch doet hij het graag voor zijn Grieks-orthodoxe God, Jozef vergeleek het met een jonge jongen die heel erg verliefd is op een meisje, als zo’n jongen 100 kilometer in de regen moet fietsen om het meisje te zien doet hij dat graag en voelt hij de kou en regen niet.

Naast dat Jozef gewoon ongelooflijk aardig is en zelf overtuigd is dat het Grieks-orthodox geloof de enige waarheid is, is het wel prettig dat hij niet probeert zijn bezoekers te bekeren. Hij is zijn zoektocht begonnen met oosterse mystiek te bestuderen en over al die zaken praat hij nu wel als dwaalleer, allemaal ingegeven door de “Tegenstander”, en daar kan ik het toch niet mee eens zijn. Gelukkig maakt Jozef zich daar niet druk om, hij is er van overtuigd dat het allemaal vanzelf wel goed zal komen met de mensheid, door de werken van Grieks-orthodoxe God.

De sfeer daar in zijn hutje en in de tuin is speciaal, bijna mystiek. We hadden er nog wel uren kunnen blijven zitten en Jozef bleef ook het gevoel geven dat hij dat heel graag zou willen. Echter mijn blaas gooide roet in het eten. Ik was al een uurtje aan het denken dat ik hoognodig moest en hoe een kluizenaar dat zou doen. Helaas kon ik mij daar niets bij bedenken en wilde ik de serene, mystieke sfeer niet verpesten met zo’n banale trivialiteit. Dus hebben we maar voortijdig afscheid van hem genomen. Met de verzekering dat wij altijd welkom waren zwaaide Jozef ons nog tot het eind van de straa enthousiast uit.

Lees ook: Als de doden blijven praten: AI, rouw en het digitale hiernamaals

De lama's stoppen, Jozef van den Berg als kamelenkenner en in België wonen dromedarissen

Er wordt wel eens beweerd dat ieder mens een dubbelganger heeft. Nu weet ik zelf niet of dat zo is, maar voor Jozef van den Berg is er in ieder geval eentje aangemeld.

Vandaag werd ik gemaild door een dromedarishouder uit België, die meende Noel Fullerton, de Australische kamelenkenner, te herkennen op de foto naast mij (op hoofdpagina blog in werkelijkheid dus Jozef van den Berg).
Nu ben ik een echte kamelenbeet dus had ik nog nooit van de goede man gehoord. Maar na even googlen had ik hem snel gevonden en ik moet zeggen dat de dromedarisman het helemaal niet zo verkeerd heeft gezien.

Bij het uiterlijk houdt het wel op, want Noel is beslist geen kluizenaar en heeft een zeer grote schare kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen. Daarnaast worden er op zijn farm nog steeds grote aantallen kamelenbaby's geboren (niet van Noel). Noel Fullerton wordt gezien als de grootvader van de kamelenindustrie in Australië. In 1972 startte hij de Camel Cup en deze wordt nog jaarlijks gehouden in Alice Springs. Noel levert nog steeds de meeste kamelen aan voor de Race. De kamelenfarm is in Orange Creek gevestigd en Noel organiseert er nu hij bijna met pensioen gaat ook Camel Outback Safaris.

In ieder geval horen beide heren toch wel thuis in de categorie bijzondere beroepen, want zoveel kluizenaars en kamelenfokkers zijn er niet.

Hoe komt NCRV's Man bijt hond aan informatie?

De redactie van Man bijt hond komt, net als veel programma's, aan informatie door het internet af te zoeken. Alleen kennen zij, i.t.t. veel andere redacties weinig fatsoensnormen.

Zo kreeg ik onlangs een reactie op het stukje over Jozef van den Berg, van een redactrice van NCRV's Man bijt hond, Annemarie Bouwman. Het was een wat kortaf stukje waarin zij mij vraagt om een adres/ telefoonnummer van Jozef van den Berg. Daar mevrouw Bouwman drs. in de journalistiek is, verbaasde mij eerst al de enorme hoeveelheid taalfouten in haar vraag. Nog vreemder is dat zij weinig bekend is met de begrippen onderzoek en ethiek. Ik heb haar namelijk geantwoord dat ik eerst wil weten waar het precies over gaat, zodat ik, alvorens de gegevens van een kluizenaar openbaar te maken, aan Jozef kan voorleggen of hij wel of niet gediend is van zo'n NCRV invasie. Vanzelfsprekend kon mevrouw Bouwman het fatsoen niet opbrengen om daarop te reageren, in plaats daarvan heeft zij nog tientallen keren mijn blog bezocht om dan zelf de informatie maar te zoeken. Heel dom natuurlijk, want als zij de moeite had genomen de stukjes over Jozef eerst te lezen, had zij al geweten waar hij woont (dit is namelijk geen geheim, honderden bezoekers weten dit). Een telefoonnummer staat vanzelfsprekend niet vermeld, en er is lijkt mij ook geen enkele reden dit aan zulke onfatsoenlijke nieuwsjagers prijs te geven. Dat er nog maar veel honden vrouwen mogen bijten.

lees ook: Kharg, Iran: parels, palmen en tempels in de schaduw van de olie.

Het rijke Roomse, bourgondische Grieks orthodoxe leven

Afgelopen weekend hebben wij eens weekend "Mystiek Brabant" gedaan. Niet het Brabant zoals ik het ken, maar een heel andere kant, letterlijk en figuurlijk. Uitgangspunt van dit weekend was gelukkig geen klooster, maar het meer bourgondische hotel Nobis in Asten.

Michael had dit zeker nodig, voor vertrek had hij een acute vorm van jicht aan zijn grote teen gekregen, wat zo pijnlijk was dat hij alleen nog maar op een wonderbaarlijke genezing kon hopen. Er niet op rekenend dat dit wonder al direct zou plaatsvinden ging er een grote doos Ibuprofen mee.

Het weekend zou voornamelijk bestaan uit het bezoeken van restanten van het "rijke Roomse leven", zoals kerken, kapellen en kloosters. Hiertoe kregen wij een uitgebreid pakket bestaande uit een boek en diverse folders en routebeschrijvingen. Gezien onze pas geleden ontstane banden met de Grieks orthodoxe missie hebben wij hier zelf nog de tips van Frixos aan toegevoegd; Het Klooster De geboorte van de moeder Gods in Asten en de kluizenaarswoning van Jozef van den Berg in Neerijnen.

De ontmoetingen en bezoeken hebben zoveel stof tot verhalen en nadenken gegeven dat ik de verschillende onderdelen de komende tijd in aparte stukjes zal verhalen hier. Ik kan al wel zeggen dat het rijke Roomse leven maar zwak afstak bij de Grieks orthodoxe bezoeken, waarvan met name het bezoek aan ex-poppenspeler Jozef van den Berg zeer indrukwekkend was.

Hotel Nobis timmert behoorlijk aan de weg om zich in een constant hoge bedbezetting te mogen verheugen. Dit doen zij voornamelijk door het aanbieden van arrangementen. Het hotel zat dan ook vol met mensen die een van de diverse arrangementen hadden geboekt. En deze waren heel divers; van klankschalentherapie tot kooklessen, leren golfen, Nordic Walking tot kunstkijken en een saunaarrangement, etc. etc. Ik wil niet direct in vooroordelen vervallen, maar het valt natuurlijk niet te ontkennen dat bij elke activiteit toch een bepaald type mens hoort. Het was dan ook al snel een sport om te raden welk arrangement mensen nu hadden geboekt. Het hele restaurant ging zo bij ons over de tong en de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat wij ons eigen oordeel voor waar aan namen en dit nooit meer hebben geverifieerd bij de betrokkenen. Met ons arrangement waren wij snel klaar; dat is absoluut niet populair en wij zijn dan ook nergens medegasten tegengekomen. Toen wij het boekten moesten ze waarschijnlijk nog op zolder zoeken naar de desbetreffende informatiemap en het stof eraf kloppen.

Het hotel was verder ook uitstekend, wij hebben heerlijk gegeten, lekker gezwommen en hadden een prachtige kamer. Enige minpunt was het dure water, een fles water kostte er maar liefst 6,25 euro, waarschijnlijk was dat alleen bij ons want voor die prijs zal het toch wel wijwater geweest zijn.

Griekse Bruiloft VI; Kerk

Ook al bidt Frixos nu al 2 jaar elke dag voor mij in het klooster op Athos (en natuurlijk vooral voor mijn bekering tot het Grieks Orthodoxe geloof), dit heeft nog niet tot een wezenlijke bekering van mijn kant geleid. Nu is Athos ook ver van Almere, dus is dat vast logisch. Toch zijn de wegen van de Grieks Orthodoxe God ondoorgrondelijk. En zo kon het gebeuren dat een agnost als ik, tijdens de bruiloftsweek toch geraakt is door het geloof.

Het begon al met de kerkgang tijdens Maria Naamdag, niet in de laatste plaats door de prachtige gezangen, vervolgens de vele gesprekken met Niki en Angela, en als laatste de onvergetelijke bruiloftsdienst, waardoor de Grieks Orthodoxe deur toch wel wagenwijd is open komen te staan.
Tijdens een bedevaart in november zal ik mij verder bezinnen.

Dit laatste is nog een grappig verhaal. De mensen op Telendos zijn zeker niet achterlijk, integendeel, maar feit is wel dat de meesten niet verder zijn geweest dan 1 a 2 eilanden om de hoek. Zo kon het gebeuren dat Niki mij vol enthousiasme vertelde over een bedevaart, door de kerk georganiseerd, in november. Belangrijkste daaraan was wel de vliegreis, want vanzelfsprekend hebben zij nog nooit gevlogen. Alleen wat de bestemming zou zijn werd mij maar niet duidelijk, dit was een vage naam waar ik nog nooit van gehoord had. Volgens Niki was het een van de belangrijkste plaatsen van het christendom, God zou er zijn gestorven. Ik begon toch te twijfelen over mijn studie, of had ik gewoon niet goed opgelet toen het christendom werd behandeld? Nu had zij ook geen enkel idee waar die plaats zich dan bevond, ze moesten in ieder geval eerst 18 uur met de boot naar Athene, dan naar Jordanie vliegen en dan nog naar een ander land. En toen begon het mij te dagen; ze gaan naar Jeruzalem/Bethlehem!
Fantastisch natuurlijk, we gaan dan ook graag mee, we hebben enkel nog toestemming nodig van organisatie-pappas om rechtstreeks op Tel-Aviv te vliegen, want voor zo'n omslachtige reis als van de kerk is mijn geloof (en vooral mijn maag) toch nog niet sterk genoeg.

Nadat wij op de trouwdag van Sebastie en Vassili dus 2 uur te laat aankwamen bij de kerk, moesten wij daar ook nog wel een uurtje wachten tot het bruidspaar arriveerde. Dit was niet erg, want voor muziek was gezorgd, waardoor het al erg gezellig werd in de haven van Pothia. In een lange stoet beklommen wij de duizelingwekkend hoge marmeren trap van de kerk en toen had bijna ons laatste uur geslagen...ik kon mijzelf nog net aan een muurtje vasthouden...de bergen rond Pothia explodeerden! Met het hart in de keel constateerde ik dat na het helse lawaai alles nog op zijn plaats stond, het bleek dan ook "alleen maar" dynamiet te zijn, wat voor het bruidpaar in de bergen wordt ontstoken.

De dienst zelf was prachtig. Het was een enorme chaos in de kerk, erg gezellig, iedereen staat, hangt, praat, belt en lacht. Dit geeft helemaal niets, want ondertussen gaan de pappassen gewoon door met de trouwceremonie. En dat is echt mooi, vooral het om en om wisselen van de kroontjes van het bruidspaar. Daarna volgt nog een soort polonaise rond het altaar, terwijl iedereen enorme hoeveelheden rijst gooit naar het bruidspaar, het was daarbij zaak het bruidpaar zo hard mogelijk te raken en zoveel mogelijk lawaai te maken. Gezegend en vrolijk verlieten wij met, een hoofd vol rijst, de kerk.

Ik dacht die week nog vaak aan de wijze woorden van Jozef van den Berg (sorry Jozef dat ik daar destijds met je over in discussie ging); "Er is geen ander geloof dan het Grieks Orthodoxe geloof, de rest is een dwaalleer vroeg of laat kom je daar wel achter".

Foto's met dank aan Ketil Fjeld.

Beter een verre vriend dan een goede buur 13:40

Prins Filip van België is stukken minder vriendelijk voor buren die anders leven dan de buurman van Jozef van den Berg.

Begin dit jaar streek een dakloze man van Marokkaanse afkomst, Elhassan, neer naast het koninklijk domein in Laken. De man was het zwerven zat en besloot zelf een vaste woon- en verblijfplaats te bouwen in de vorm van een hutje. Het hutje werd best leuk met zelfs verschillende kamers en een douche van regenwater.
Filip was hier helemaal niet blij mee, maar kon er weinig aan doen omdat het het hutje net buiten het koninklijk domein stond.
Terwijl Filip en Mathilde zich tegoed deden aan de copieuze koninklijke banketten, moest buurman Elhassan het doen met wat brood en drinken, dat als hij geluk had, door andere, wel gulle, buren werd gebracht.

Elhassan kon al de ellende niet meer aan en heeft zichzelf van het leven beroofd, hij werd pas na enkele dagen gevonden (Filip had hem niet gemist) door buren die eten kwamen brengen.
En zo leefden de prins en prinses nog lang en gelukkig.

lees ook: Kharg, Iran: parels, palmen en tempels in de schaduw van de olie.

To be or not to be

Gisteren hoorde ik een waarheid die zo waar was dat alle andere dingen er als een leugen tegen afstaken. Een waarheid die de hele dag rond en in mijn hoofd bleef zoemen. De zin keerde, draaide en verdiepte zich, net zo lang tot ik wel moest instemmen met de conclusie dat hierin wel eens de oplossing kan liggen voor veel lijden. Zoals het met veel wijze waarheden is kwam ook deze waarheid niet van een God, maar van een filosoof. (excuses dat ik niet meer weet welke, maar doet dat er toe?)

Blijf jij jezelf dan zal ik de jouwe zijn.

Dit is toch wel het meest cruciale punt in alle menselijke relaties? Er zijn maar weinig mensen die volledig zichzelf zijn, dit omdat anderen zeggen dat zij dit niet mogen zijn, dan veranderen ze, vervolgens vindt die ander dat dan weer niets, dit omdat mensen het meest houden van mensen die zichzelf zijn. Waarom proberen mensen anderen dan altijd te veranderen? Want uiteindelijk willen zij niet dat iemand wordt zoals zij wensen. Het verklaart de immense populariteit van mensen als Jozef van den Berg, of Paul de Leeuw. Stiekem zouden mensen willen dat zij ook gewoon deden zoals zij werkelijk zijn. Maar daar is een enorme hoeveelheid moed voor nodig. Wij hebben in het dagelijks leven diverse rollen, dit maakt het leven thuis en op het werk een stuk eenvoudiger. Want als je werkelijk jezelf zou zijn dan kom je in behoorlijk wat conflicten terecht.
Als iedereen volledig en volkomen zichzelf zou zijn zou het sociale leven waarschijnlijk plat liggen. Toch zie je bij de weinige mensen die deze theorie tot uitvoer hebben gebracht, dat deze conflicten een verzadigingspunt bereiken. Zo gauw dat punt is bereikt volgt niet alleen acceptatie, maar zelfs aanbidding van de persoon.

Als we allemaal onszelf zouden zijn, en ieder ander ook zichzelf zouden laten zijn en we daar allemaal nu mee beginnen, dan is er alleen nog het conflict zelf dat met zichzelf in conflict komt.
Je kunt alleen jezelf zijn, anders ben je eigenlijk niet.