Telendos 1

Wij zijn er weer! komende tijd zal ik regelmatig wat schrijven over Telendos, een bijzonder eiland met zeer aparte bewoners. Telendos is wonderwel nog een eiland waar de wereld van 2005 weinig invloed op heeft. Dit komt mede door de geisoleerde ligging waarvan wij deze keer wel erg bewust geworden zijn. Na het eiland reeds 4 x bezocht te hebben zagen wij nu op onze laatste dag pas het ruwe gezicht van Telendos en het harde leven dat de bewoners in de winter hebben.

De enige mogelijkheid om op het eiland te komen en het weer te verlaten is met een van de kleine bootjes van de vissers via Kalymnos. Om en om varen zij op en neer en regelen zij zelf, zonder schema, dat er regelmatig een verbinding Telendos-Kalymnos is. Op Telendos is op enkele huiskamerwinkeltjes na geen enkele winkel, geen dokter, geen bank, niets. Het enige dat er in overvloed is is vis, dat ze gewoon uit de zee scheppen. De bewoners zijn voor hun boodschappen en voor alles wat zij verder nodig hebben in het leven totaal afhankelijk van Kalymnos en dus van hun bootjes. Op Telendos leven zo'n 10 families en er is maar 1 klein dorpje, de rest bestaat uit onbegaanbaar berggebied. Er rijden geen auto's, er zijn nauwelijks bestrate wegen.
Helaas kan de zee erg wild zijn tussen Kalymnos en Telendos, er kunnen dan geen boten varen, het komt in de winter voor dat de bewoners dus dagen geisoleerd zijn van de buitenwereld.


Zaterdagavond (onze laatste avond daar) gingen wij uit eten op Kalymnos. Op de terugweg, toen wij naar de boot liepen, veranderde het weer van de ene minuut op de andere (ook dat is vreemd hoe snel dat daar kan gaan) van prachtig warm naar wind, onweer en regen.
Geen boot te bekennen dus. Nu was dat wel een probleem daar wij om 5.00 uur moesten vertrekken om ons vliegtuig op Kos te kunnen halen en onze spullen, paspoorten, tickets etc. bevonden zich nog op Telendos. Gelukkig ging de wind iets liggen en kwam er na een uurtje toch nog een boot; de Regina, de grootste boot die er is van eigenaar Yannis. Toch wel opgelucht kwamen wij op Telendos aan, en direct zijn wij langs een aantal mensen gegaan om afscheid te nemen.

Eerst naar de taverna van Makis en Niki. Alwaar het onweer, de wind en regen weer verergerden. Het enige dorpje dat er is ligt direct op de kade, zo ook alle tavernas. Als het dus waait, vooral in de winter, komen de golven 4 meter hoog op de kade gesprongen en veranderen de straten en alle terassen in een stenen- en modderpoel. Vanaf november breekt iedereen alles af wat aan zee ligt en trekken naar huizen die een stuk hoger liggen. Daar het slechte weer nu veel te vroeg kwam had niemand er nog op gerekend.

Bij Makis en Niki moesten de gasten geevacueerd worden naar een hoger terras, daar het dak van de taverna inmiddels wel een vergiet leek. Omdat het weer al snel veranderde in regelrecht noodweer konden wij niet meer naar ons hotel lopen, daar dit een half uur lopen is door de rimboe en langs de zee. Wat met hevig onweer niet echt verantwoord is, tevens is het een weg zonder verlichting en alleen maar zandpaden die inmiddels geheel weggespoeld waren. Dus nog maar even verder met onze afscheidsronde naar Yannis en Rita wat vlakbij ligt en direct aan het haventje (slecht 1 aanlegsteiger). Daar waren de paar overgebleven gasten inmiddels ook al naar een hogergelegen stuk gebracht. Daar zaten wij dus allemaal op een rijtje naar de zee en het haventje te kijken, terwijl wij het terras en andere loszittende delen van Telendos voorbij zagen vliegen.

Aanvankelijk was de stemming nog wel vrolijk, wachten met een heleboel Metaxa is tenslotte niet al te erg. Plotseling werd iedereen heel erg stil, want wij zagen dat de Regina toch weer vaarde en op weg was naar Telendos. Hij vaarde eerst wat links en rechts op en neer langs de kust van Kalymnos (soms lukt het nog aan de overkant te komen door niet recht naar Telendos te varen). In de verte zagen wij de lichtjes van de Regina heen en weer gaan en uiteindelijk toch richting Telendos komen. Halverwege de route werd de storm plotseling nog erger, en terwijl op dat moment de stroom uitviel werd alles fel verlicht door het onweer, ik heb nog nooit zulk zwaar onweer gezien. In het donker zagen wij alleen nog de lichtjes van de Regina stuiteren op zee. Wij zagen dat Yannis De Regina om wilde draaien en terug naar Kalymnos wilde, wat niet lukte. Ook verder varen ging niet en de Regina lag te tollen op de zee. Wij zagen het gebeuren en het ergste was dat niemand iets kon doen. Er kwamen wel vissers kijken maar de Regina is de grootste boot, kleine bootjes zouden direct vergaan. Zo in het donker leek het wel een spookschip. Wij zagen mensen achter de ramen van het schip, een vreselijk gezicht. Toen de meesten van ons inmiddels met de handen voor de ogen zat lukte het de Regina toch nog om richting de kade te varen. Een aantal sterke vissers kon de boeg pakken en de Regina naar de kant trekken.

Na dit toch nog goed afgelopen avontuur begonnen wij toch in te zien dat wij naar het hotel moesten, want stel dat het om 5.00 uur beter weer zou zijn dan moesten wij toch weg. Ik zal je besparen hoe eng de weg was en hoe wij er uit zagen, ik kan wel vertellen dat ik nog nooit zo snel gelopen heb, zeker niet tegen een berg op.

's Ochtends was er nog erg veel wind maar een visser met een klein bootje wilde ons en nog 8 andere mensen toch wel overzetten. Ik had er al niet veel vertrouwen in, maar ik dacht dat hij zo ervaren was dat hij wel wist wat hij deed. Wij pasten net alle 10 op het bootje en de koffers konden er ook nog bij. Het was helaas toch een misrekening, de visser bleek minder ervaren dan ik gedacht heb want wij hebben het maar net overleefd. Het bootje ging als een dolle tekeer en begon al snel veel water te scheppen. Met banken en al vlogen wij de lucht in. Vrouwen begonnen hysterisch te gillen. Het was zo eng. Ik zat met een aantal mensen binnen klem in het kleine vooronder en was al aan het bedenken dat als de boot om zou slaan wij er niet uit zouden kunnen komen, Michael zat buiten met 2 andere mannen en ik dacht dat die overboord zouden slaan maar het misschien dan nog zouden overleven. Gelukkig eind goed al goed, want we hebben Kalymnos nog net bereikt. Echt een wonder. Voor de zekerheid gaan wij voortaan maar niet meer in oktober.

Wonderen bestaan

Tegenwoordig geloven nog maar heel erg weinig mensen in heiligen. Dat maakt op zich niet uit want als je er toch niet in gelooft werken ze zeker niet, tenminste als je er vanuit gaat dat wonderen "slechts" het op juiste wijze aanspreken van de allesomvattende energie is door middel van gedachtenkracht.
Op Kalymnos en Telendos is dat wel anders, daar gelooft echt iedereen in de heiligen en de wonderen die zij verrichten. En met iedereen bedoel ik ook iedereen, van jong tot oud en niemand uitgezonderd.

De belangrijkste heilige op Kalymnos is Aghios Savvas (1862-1948), dit omdat hij daar begraven ligt en daar zijn wonderen meestal optreden. Het leuke is dat het een relatief jonge heilige is, dus er leven nog mensen die hem gekend hebben en ook nog echte foto's van hem hebben.

St. Savvas is geboren in Tracie en heette bij zijn geboorte nog Vasilios. Al snel bleek dat hij een "roeping" had en zo trok hij naar de heilige berg Athos alwaar zich 20 kloosters van de Grieks-orthodoxe kerk bevinden, (en waar geen vrouwen zijn toegestaan) om in te treden in het oudste klooster daar. In 1887 vertrok hij weer en ging naar jeruzalem om in St. George Hozevitou in te treden en daar kreeg hij dan de naam St. Savvas.

Na nog wat latere omzwervingen van Jordanie via o.a. Athos, Patmos en Hydra naar Athene werd hij in 1925 gevraagd om naar Kalymnos te komen om daar het priesterambt te vervullen in een klooster. Hij leefde in het St. Catherine klooster. Toch vond hij weer geen rust en begon zijn omzwervingen weer naar Athene en Hydra. Waarna hij weer terugkwam op Kalymnos en intrad in het Allerheiligen Klooster. In 1928 had men de oplossing voor de onrust van St. Savvas gevonden; men bouwde een cel voor hem een eindje van het Allerheiligen Klooster vandaan en daar vond hij eindelijk de rust en contemplatie waarnaar hij al zijn hele leven op zoek was. Zo leefde hij nog vredig 20 jaar verder, al iconen schilderend, tot zijn overlijden op 86 jarige leeftijd. Hij werd begraven tegenover zijn cel.

Toen was het een tijdje stil tot 1957. In dat jaar kreeg een pappas (plaatselijke priester) een droom, hierin verscheen St. Savvas die zich beklaagde dat hij in het water lag en helemaal weg aan het rotten was. Hierop zorgde de pappas samen met de overige kerkambtenaren dat hij onmiddellijk herbegraven werd. En toen gebeurde het....het bleek dat allen zijn hoofd was weggerot (door inderdaad water) maar de rest van zijn lichaam was nog volledig intact. Op het moment van herbegraven scheen het alleen te regenen rondom zijn graf, tevens kwam er een speciale geur van hem af (en niet de geur die je verwacht, maar juist een heel lekkere) die op heel Kalymnos te ruiken was. Was dit allemaal al hoogst merkwaardig, eigenlijk begon het toen pas. Vanaf die dag gebeurden er plotseling vele wonderen op Kalymnos die tot op de dag van vandaag nog steeds dagelijks (!) gebeuren. Het schijnt zelfs dat er in het afgelopen jaar steeds meer wonderen hebben plaatsgevonden. Zijn graf is dan ook een bedevaartsoord voor heel Griekenland en ook nog wel daarbuiten geworden.Soms wordt er bij zijn graf weer die merkwaardige geur waargenomen.

Het graf is indrukwekkend, net als de kerk waar het in staat, dat moet gezegd. Zijn lichaam ligt in een kist op een verhoging en ter hoogte van zijn hoofd zit een glasplaat zodat je daar het skelet van zijn hoofd kunt zien. Op mijn kritische vraag of zijn lichaam misschien niet meer intact is werd geantwoord dat ze het zekere voor het onzekere nemen, het zou tenslotte kunnen gebeuren dat het toch vergaat door de lichtinval.

De mensen daar noemen het geen geloof, zij "weten het pertinent zeker". Ik kan je verzekeren dat ik dit ook vele malen gehoord heb van intelligente, ontwikkelde mensen, die weten wat wetenschap inhoudt. Toch zijn zij in dit geval niet van hun overtuiging af te brengen.
Wat het ook is het schijnt te helpen en daar gaat het tenslotte om.

Telendos IV; Ik, Saki

Er was eens een beroemde advocaat op Kalymnos. De advocaat, Saki, kwam uit een rijk en intellectueel gezin, zijn broer was eveneens zeer geslaagd, als arts in het ziekenhuis van Kalymnos en tevens verdienstelijk in de politiek.

Saki studeerde rechten in New York, de wetenschap sprak hem direct aan. Nadat hij afgestudeerd was keerde hij terug naar zijn geboorteeiland Kalymnos, alwaar hij een advocatenkantoor oprichtte. Al snel groeide dit als kool en had hij diverse personeelsleden. Daarnaast bleef Saki de wetenschap een warm hart toedragen en promoveerde zelfs.

Toen werd het 1993 en knapte er iets in Saki's hoofd. Hij ging niet meer naar kantoor en had nergens meer zin in. Eenzaam thuis begon hij na te denken hoe hij zich toch zo ellendig kon voelen. Al snel had hij de oplossing gevonden; mensen hadden het op hem en zijn kantoor gemunt, en niet alleen op hem, maar ook op Kalymnos en zelfs heel Griekenland. Het kon niet anders of de inlichtingendienst van Turkije moest hier achter zitten. Dit moest Saki natuurlijk voorkomen, en zo begon hij mensen te waarschuwen. Helaas bleken die mensen zijn adviezen helemaal niet meer te geloven. Gedesillusioneerd begon hij over straat te zwerven. Zijn kantoor ging failliet, zijn huis werd openbaar verkocht. Saki begreep er niets van, het was overduidelijk dat iedereen zich tegen hem had gekeerd, terwijl er zoveel gevaar dreigde. Gelukkig was hij nog wel welkom bij Yiannis, Rita en Petroula op Telendos. Eens per week nam het bootje hem gratis mee en kon hij naar zijn vrienden van Rita's taverna, die lekker voor hem kookten en hem een warm thuis gaven.


Nu is het 2008 en Saki woont op een kamertje in Pothia, betaald door zijn broer. Psychiatrisch patienten worden op Kalymnos niet geholpen door de overheid en medicijnen of therapie krijgen ze niet. Gelukkig gaat de bevolking op Kalymnos wel goed met dit soort mensen om en zo brengen ze Saki eten, mag hij gratis met bus en boot en is hij overal welkom.

Regelmatig gaat hij nog naar zijn vrienden op Telendos en zo mochten wij kennismaken met deze bijzondere persoonlijkheid. Saki is bijzonder vriendelijk, en het duurde dan ook niet lang voor hij overal trots vertelde dat hij Nederlandse vrienden had. Hij zocht ons verscheidene keren op en zette zijn theorieen uiteen tijdens een van de 3 warme maaltijden (achter elkaar!) die Petroula voor hem kookte. Op een dag ging hij zelfs met ons zwemmen, al duurde dit maar kort, daar Saki zich erg onveilig voelde buiten de voor hem vertrouwde gebieden. Wat ons wel opviel waren de rare blikken van de andere inwoners van Telendos toen wij met onze vriend liepen. Het leek wel of zij uit de middeleeuwen kwamen (Telendos is daar geeltelijk wel mee te vergelijken), en dachten dat Saki's aandoening besmettelijk was. Gelukkig was het vuurfeest al voorbij, anders hadden ze hem nog op de brandstapel willen leggen.

Saki bleek een zeer oprechte, aardige vriend te zijn. Ook bleek hij naast zijn complottheorieen eigenlijk heel normaal te zijn. Zou het dan niet zo zijn dat hij eigenlijk een heel mooi leven heeft zo? En zou dit een bijkomstigheid zijn van een psychiatrische ziekte, of zou het heel misschien wel eens een beetje gespeeld kunnen zijn? Wij hebben onze bevindingen met zijn vriendin Petroula besproken, die hem al 15 jaar kent en ook zij moest bekennen dat zij daar af en toe wel eens aan twijfelt.
Saki heeft het erg vaak over het boek dat hij aan het schrijven is (onderwerp onbekend), en ik moet bekennen dat op zulke momenten toch wel eens de naam Günter Wallraff door mijn hoofd speelt.

Met de Kameraden op Kalymnos

Na dagen zeuren mocht Angela voor het eerst van haar leven naar een concert. Volgens haar zou het een geweldig rockconcert worden in het centrum van Pothia (Kalymnos), op het plein naast de kerk, waarop duizenden rockfans af zouden komen. En wij mochten mee. Een en ander had vanzelfsprekend heel wat voeten in aarde.

Angela zelf kon zich de hele week slechts druk maken om de outfit waarmee wij op het concert gezien zouden gaan worden. Het was belangrijk als rocker gekleed te gaan, dus dat was perse zwart, we zouden voor gek staan met wat anders.
Maki en Niki, haar ouders, hadden hele andere zaken om zich druk over te maken. Ten eerste was er de prioriteit van het zoeken naar een echtgenoot voor hun dochter, want met 21 jaar nog ongehuwd zijn baart op Telendos vele zorgen. Daarnaast waren ze erg bezorgd dat er wat zou gebeuren met Angela. Wij moesten dientengevolge elke avond op audientie komen om een spervuur van vragen te beantwoorden. Alle huwelijkskandidaten moesten door ons streng gekeurd worden (naar oud Telendosse normen) tevens mocht Angela niet drinken, headbangen of zich anderszins afwijkend gedragen van de norm die geldt voor een net, ongehuwd meisje.
De verantwoording die op onze schouders rustte werd met de dag groter en wij begonnen dan ook angstig uit te kijken naar de vrijdagavond van het Grote Gebeuren.

Toch werd het vrijdagavond en vertrokken wij met een overenthousiaste Angela richting Kalymnos. Daar zouden wij haar buurmeisjes uit Kalymnos (in de winter woont Angela op kalymnos) ontmoeten op een terrasje om gezellig in te drinken met een frappe.
De buurmeisjes bleken twee valse krengen te zijn, die niets met Angela op hadden, maar gelukkig had zij dit in haar blijdschap niet door en bleef de stemming er in zitten.

Eindelijk konden we vertrekken naar het plein bij de kerk. Opmerkelijk was dat wij de enigen leken die die kant op gingen, dit terwijl er zo'n groot publiek verwacht werd.
Daar aangekomen zagen wij een podium met een tiental (lege) plastic stoeltjes ervoor. Meest shockerend was echter dat de strekking van dit concert direct duidelijk was; het plein, podium en zelfs de kerk hing namelijk vol met talloze vlaggen met hamers en sikkels. Aan de (kerk) muren hingen plakkaten met propaganda en het geheel werd geflankeerd door stoeltjes met stichtelijke propagandaboeken.
Het duurde dan ook enige uren voor het concert begon omdat het hele partijprogramma nog geschreeuwd moest worden op ouderwetse oostblokmethode, door een krakende, te luid afgestelde microfoon.
Het erge was dat het handjevol mensen dat er zat, aan hun t-shirts, baarden, lang haar en entousiasme te zien ook allen van de communistische partij bleken te zijn. Onze outfit maakte dan ook geen enkele indruk, zwart was duidelijk niet de norm.
Angela kon het echter niet deren en wachtte vol spanning op de muziek. Wij zaten ons te schamen en waren blij dat de kans door bekenden gespot te worden vrijwel nihil was.

Na al het schaamtevolle wachten kwam de vermeende wereldact dan toch nog. Een paar pubers met lang haar (zelfs zij waren niet in het zwart) bestegen het podium. Aangevoerd door een leadzanger met een wel erg vieze spijkerbroek, die kennelijk last had van een acute keelontsteking. De klassieke nummers waren nog wel aardig omwille van de nummers. Gelukkig waren de originele bands zoals U2 nog niet overleden, want anders hadden ze zich geheid in hun graf omgedraaid.

Geluk bij een ongeluk moest Angela met de laatste boot naar huis komen, en zo gingen we met de taxi, met piepende banden weer richting Telendos. Gelukkig had er nog 1 iemand van het concert genoten. En dat we met lege handen terug kwamen (zonder de echtgenoot) vonden Maki en Niki in dit geval helemaal niet erg.

Griekse Bruiloft I

Vorig jaar zijn wij uitgenodigd voor de bruiloft van Sebastie en Vassili (Telendos), samen met dichter Douwe. Afgelopen week was het dan zover en zo togen wij voor 6 dagen naar Kalymnos/ Telendos.

Nu is mijn vliegangst niet echt bevordelijk voor mijn hartkloppingen en paniekaanvallen, maar Michael en Douwe deden er alles aan om mij daar doorheen te helpen. Zo dronken zij zichzelf, voor mij, alvast wat moed in op Schiphol, en had Douwe speciaal de achterste rij geregeld in het vliegtuig, omdat daar bij een vliegramp altijd de meeste overlevenden zouden zijn. (Volgens hem was Turlish Airlines de enige uitzondering??).

Zoals vaak het geval, landde het vliegtuig uiteindelijk toch op Kos. Daar zou Douwe direct doorreizen naar Kalymnos en ging dus op weg naar Mastichari. Wij hadden nog een hotel geregeld op Kos, om de bootstress nog een dagje uit te stellen. Het hotel zou, volgens de omschrijving, centraal gelegen zijn bij Kos-Stad, wat de andere dag gemakkelijk zou zijn om een snellere boot dichtbij te kunnen vinden.

Na lange tijd in een bus te hebben gezeten, reden we door Kos-Stad, en na nog langere tijd er ook weer uit. De omgeving werd van saai tot regelrecht troosteloos en verlaten. En daar, ergens op een kale vlakte, stopte de bus bij een nog kaler betonblok, dit bleek ons hotel te zijn. We keken elkaar aan en dachten gelijk hetzelfde; hier gaan wij niet blijven. Michael besloot dit binnen toch even te gaan opbiechten en om een taxi te vragen, het leek namelijk uitgesloten dat daar nog ooit vanzelf een levend wezen zou opdagen. De receptioniste was erg aardig en leek het heel normaal te vinden dat mensen bij het inchecken direct weer uitcheckten. Ook belde zij al automatisch een taxi. De taxichauffeur wilde ons blijkbaar zo snel mogelijk van het eiland weg hebben, en reed met piepende banden naar de haven (eigenlijk was dat helemaal niet zo ver). Daar hadden we mazzel want de snelboot naar Kalymnos zou net vertrekken. En zo kwamen wij bijna nog eerder op Kalymnos aan dan dichter Douwe.

Wordt vervolgd.

Saki, in memoriam

Helaas hebben wij het verdrietige nieuws ontvangen dat onze vriend Saki na een kort ziekbed overleden is. Ik hoop dat Saki nu eindelijk rust kan vinden in zijn hoofd. Rust zacht Saki, we zullen je nooit vergeten.

Ter nagedachtenis aan Saki een gedeelte van een stukje over zijn leven dat ik in 2008 heb gepubliceerd:

Er was eens een beroemde advocaat op Kalymnos. De advocaat, Saki, kwam uit een rijk en intellectueel gezin, zijn broer was eveneens zeer geslaagd, als arts in het ziekenhuis van Kalymnos en tevens verdienstelijk in de politiek. Saki studeerde rechten in New York, de wetenschap sprak hem direct aan. Nadat hij afgestudeerd was keerde hij terug naar zijn geboorteeiland Kalymnos, alwaar hij een advocatenkantoor oprichtte. Al snel groeide dit als kool en had hij diverse personeelsleden. Daarnaast bleef Saki de wetenschap een warm hart toedragen en promoveerde zelfs.

Toen werd het 1993 en knapte er iets in Saki's hoofd. Hij ging niet meer naar kantoor en had nergens meer zin in. Eenzaam thuis begon hij na te denken hoe hij zich toch zo ellendig kon voelen. Al snel had hij de oplossing gevonden; mensen hadden het op hem en zijn kantoor gemunt, en niet alleen op hem, maar ook op Kalymnos en zelfs heel Griekenland. Het kon niet anders of de inlichtingendienst van Turkije moest hier achter zitten. Dit moest Saki natuurlijk voorkomen, en zo begon hij mensen te waarschuwen. Helaas bleken die mensen zijn adviezen helemaal niet meer te geloven. Gedesillusioneerd begon hij over straat te zwerven. Zijn kantoor ging failliet, zijn huis werd openbaar verkocht. Saki begreep er niets van, het was overduidelijk dat iedereen zich tegen hem had gekeerd, terwijl er zoveel gevaar dreigde. Gelukkig was hij nog wel welkom bij Yiannis, Rita en Petroula op Telendos. Eens per week nam het bootje hem gratis mee en kon hij naar zijn vrienden van Rita's taverna, die lekker voor hem kookten en hem een warm thuis gaven.

Zo hebben wij kennis mogen maken met deze bijzondere persoonlijkheid. Saki is bijzonder vriendelijk, en het duurde dan ook niet lang voor hij overal trots vertelde dat hij Nederlandse vrienden had. Hij zocht ons verscheidene keren op en zette zijn theorieën uiteen tijdens een van de 3 warme maaltijden (achter elkaar!) die Petroula voor hem kookte. Op een dag ging hij zelfs met ons zwemmen, al duurde dit maar kort, daar Saki zich erg onveilig voelde buiten de voor hem vertrouwde gebieden.

Saki bleek een zeer oprechte, aardige vriend te zijn. Ook bleek hij naast zijn complottheorieen eigenlijk heel normaal te zijn. Zou het dan niet zo zijn dat hij eigenlijk een heel mooi leven heeft zo? En zou dit een bijkomstigheid zijn van een psychiatrische ziekte, of zou het heel misschien wel eens een beetje gespeeld kunnen zijn? Wij hebben onze bevindingen met zijn vriendin Petroula besproken, die hem al 15 jaar kent en ook zij moest bekennen dat zij daar af en toe wel eens aan twijfelt. Saki heeft het erg vaak over het boek dat hij aan het schrijven is (onderwerp onbekend), en ik moet bekennen dat op zulke momenten toch wel eens de naam Günter Wallraff door mijn hoofd speelt.

Labels: Telendos, Saki, in memoriam, advocaat, psychiatrie

Propper oma's en Rot(so) nonnen

Al schrijf ik vaak over Telendos, dat wil niet zeggen dat er daar geen andere eilanden zijn. Bijvoorbeeld Kalymnos, daar kom je aan vanuit Kos alvorens direct weer naar Telendos te vertrekken. En al ligt het dichtbij, het eiland heeft een totaal ander karakter en dat geldt niet in de laatste plaats voor de inwoners.

Zo kwamen we afgelopen keer aan op Kalymnos en moest ik ongelooflijk nodig naar het toilet (op de boot is wel een toilet maar dat is het woord niet waard en is meer te vergelijken met een open riool). Op zich is dat niet zo'n probleem want de hele haven is vergeven van de terrasjes, ware het niet dat het merendeel bestaat uit toeristenfuiken. Gelukkig kwamen we al gauw langs een terrasje waar een oude Griekse oma vriendelijk naar ons stond te wuiven. Het lieve oude mensje was een echte publiekstrekker want haar hele terras zat vol en wij bemachtigden nog net de laatste stoelen. Michael bestelde alvast de drankjes bij oma terwijl ik binnen naar het toilet snelde. In het restaurantje kwam ik een bullebak van een man tegen die het voltallige personeel op hitleriaanse wijze toesprak, dit was overduidelijk de zoon van oma, logisch dus dat je met zo'n zoon zelf de klantencontacten doet.
Bij terugkomst aan onze tafel zat Michael in verbazing naar de weg te kijken. Wat bleek; toen het terras vol zat was er een grote motor langsgereden, had oma haar lange rok opgetrokken en was als een jonge atlete achterop gesprongen. Oma bleek dus niet meer dan een ordinaire propper. Waarschijnlijk was ze ook niet eens zo oud maar gewoon geschminkt.

Een aantal dagen later bezochten we Kalymnos weer om op zoek te gaan naar een ons, door Frixos, aanbevolen klooster; Rotso. Dit, was ons verteld, zou een klein maar zeer bijzonder klooster zijn en als we de naam van Frixos zouden noemen zouden de nonnen ons allerhartelijkst ontvangen. Douwe, die zoiets bijzonders niet wilde missen, ging met ons mee.
Mij was verteld dat het ergens bij de haven zou zijn, nogal afgelegen (zoals een goed klooster betaamd), dus namen we voor de zekerheid maar een taxi. Die direct hoog de bergen in reed zover mogelijk van de haven af. Toch klopte het en arriveerden we bij een klein klooster wat er prachtig, doch uitgestorven, uitzag. Nieuwsgierig liepen we door een kleine tuin waar tot onze verbazing de kapel hermetisch afgesloten was.

Na enige tijd arriveerde er een grote, vette non op een balkon, geheel in zwart gewaad, die in het Grieks begon te tieren en roepen. Nu had Michael nog niet veel Griekse lessen gehad en spraken Douwe en ik al helemaal geen Grieks, we wisten al wel dat het Grieks vaak nogal vijandig klinkt terwijl de mensen het dan vriendelijk blijken te bedoelen. Toen zuster vetkwab echter wild met haar armen begon te gebaren en gillend om een andere zuster begon te krijsen begrepen wij dat dat deze keer niet het geval was. Daarop besloten we maar terug de taxi in te gaan, want in een kastijding door een slagschip-non hadden wij niet veel trek. Al stamelend over Frixos tuimelden wij de taxi in.
En dit soort ervaringen doen je plotseling beseffen dat het helemaal niet zo gek is dat iemand als Dora naar Kalymnos vluchtte.

Schipper, mag ik overvaren? Ja, want Europa betaalt

Toen wij nog vaak naar Telendos gingen, zagen wij soms vreemde taferelen. Niet alleen op het eiland zelf, maar ook op zee, tussen de eilanden in. Wat we in 2015 zagen, krijgt nu, jaren later, alsnog een staartje.

Telendos is zo’n plek waar je makkelijk vergeet dat de wereld bestaat. Een klein eiland tegenover Kalymnos, met terrassen aan het water, rotsen in de zon en dat typische Griekse gevoel. Maar in 2015 was de wereld daar ineens heel dichtbij. Vanaf een idyllisch terras zagen wij dagelijks open boten voorbijkomen met vluchtelingen. Honderden mensen, meerdere keren per dag. Ze werden van het eiland Leros richting Kalymnos vervoerd. In de haven van Kalymnos was een tentenkamp ingericht. Veel mensen bleven daar niet lang, want de meeste vluchtelingen wilden verder: naar Athene, het vasteland en de rest van Europa.

Het terras was daardoor al snel niet meer idyllisch. Eerst kijk je nog naar zee. Daarna kijk je naar mensen. En dan begint het praten. Zoals dat nu op sociale media gebeurt, gebeurde het toen gewoon aan tafeltjes met ouzo, koffie en Mythos. Binnen de kortste keren was het hele terras verdeeld. De een vond dat vluchtelingen geholpen moesten worden. De ander vond dat het eiland overspoeld werd. Soms leek het alsof wie kritiek had, moreel geen recht meer had om nog op het eiland te komen.

Ook onder eilandbewoners zelf hing spanning. Er werd met afgunst gekeken naar de plaatselijke schippers, die volgens sommigen veel geld verdienden aan het vervoer van vluchtelingen. Of dat werkelijk om enorme bedragen ging, viel voor ons natuurlijk niet te controleren. Op kleine eilanden groeit een verhaal snel uit tot een waarheid. Zeker op eilanden waar vetes, roddel en achterklap soms net zo hard waaien als de Meltemi.

Jaren later duikt nu op sociale media opnieuw zo’n verhaal op. De schippers zouden nu worden aangesproken op hun rol, omdat zij destijds ook mensen zouden hebben vervoerd die later betrokken waren bij terroristische aanslagen in Europa. Vooral de aanslagen in Parijs in 2015 worden daarbij genoemd. Dat maakt zo’n verhaal meteen explosief. Vluchtelingen, Griekenland, Europees geld, terrorisme: alles zit erin. Maar de werkelijkheid is ingewikkelder.

Wat wel vaststaat, is dat Griekenland in die jaren veel Europees geld kreeg voor de opvang en verplaatsing van vluchtelingen en asielzoekers. In Europese overzichten wordt expliciet gesproken over financiering voor onder meer opvang, voeding, gezondheidszorg en vervoer naar het vasteland. Ook klopt het dat enkele daders van de aanslagen in Parijs via Griekenland Europa zijn binnengekomen. Griekse media schreven destijds over mannen die via Leros waren geregistreerd en daarna verder reisden. Proto Thema beschreef bijvoorbeeld hoe twee latere zelfmoordterroristen op 3 oktober 2015 bij Farmakonisi aankwamen, samen met anderen, waarna zij via Leros in het registratiesysteem terechtkwamen en later verder reisden.

Daar houdt de harde zekerheid grotendeels op. Ik heb geen betrouwbare Griekse nieuwsbron gevonden waarin lokale schippers officieel worden beschuldigd, omdat zij terroristen zouden hebben vervoerd. Iemand vervoeren in een chaotische vluchtelingencrisis is niet hetzelfde als weten wie iemand is. Een schipper controleert geen paspoorten. Een eilandbewoner voert geen veiligheidsanalyse uit. En in 2015 was de situatie op de Griekse eilanden vaak zo chaotisch dat zelfs officiële instanties moeite hadden om iedereen goed te registreren.

Wat wij op Telendos zagen, was in ieder geval echt, net als de boten, de mensen, de spanning op het terras en de jaloezie op het eiland. De waarheid van 2015 ligt ergens tussen zee, geld, noodhulp, mensensmokkel, Europees beleid en eilandroddel in. En misschien is dat wel het wrange: op een klein Grieks eiland zag je toen al waar Europa op uit zou draaien. Niet als ideaal, maar als crisis die langzaam langs je terras voer.

 

Hulp nodig met je tekst?
Ik maak teksten die kloppen en gelezen worden

Telefoon van God op Telendos

Een wat sombere veerman, waarmee de meeste toeristen geen contact hebben, voer ons over naar Kalymnos. De boot was nog maar net vertrokken uit het haventje van Telendos, toen de papas met zijn gevolg al roepend en zwaaiend op de kade verscheen. Het was duidelijk dat de veerman dit wel zag, maar absoluut niet van plan was terug te keren.

Op zich verwonderlijk, gezien het grote respect dat een papas in Griekenland over het algemeen geniet. Papas was zulk gedrag dan ook geenszins gewend. De bootman toonde zich echter een waar erfgenaam van de Stoa en bleef conform deze stroming dan ook onbewogen doorvaren. Bijna bij Kalymnos gearriveerd ging echter de telefoon; een woedende papas aan de lijn. Het leek alsof God zelf belde, want de bootman liet de telefoon van schrik bijna in het water vallen en keerde de boot direct. Op volle toeren gingen wij rechtsomkeert naar Telendos en werd de papas met zijn gevolg alsnog in de boot genomen. Met een devote glimlach voer de veerman opnieuw richting Kalymnos.

Wordt gezocht

Ook op Telendos dringt de boze buitenwereld tegenwoordig binnen. Tot hun grote schrik, want ze zijn het nu eenmaal niet gewend daar.

Bij Zorbas is in juli een Grieks/Engelse vrouw neergestreken. Haar naam is Dora (tenminste dat zei ze zelf) en ze vertelde dat ze TV-actrice was in Athene. Nu merkte Niki gelijk wel dat ze er niet erg fris uit zag en nog minder fris rook, tevens kenden ze haar niet, maar dit weet Niki nog aan het feit dat zij zelden TV kijken.
Dora huurde een kamer en zat van 's ochtends vroeg tot diep in de nacht op het terras. Niet alleen dronk zij zelf heel veel, maar ze betaalde ook voor het hele terras. Daarnaast gedroeg ze zich uiterst vriendelijk en al gauw had ze dus een terras vol vrienden.

Niki en Maki zagen dat haar rekening enorm opliep en dat Dora ook nauwelijks spullen op haar kamer had staan. Ze besloten na een week te vragen of ze vast kon betalen. Dora betaalde zonder aarzelen contant al haar schulden en ging weer verder met haar inmiddels vertrouwde gedrag. En aan het eind van de week betaalde ze deze keer alles uit zichzelf.
De daarop volgende week begon Dora's uitgavenpatroon zich nog te verdubbelen en begon het terras op meters om haar heen leeg te stromen; Dora's dronkenschap en penetrerende stank hield nu zelfs de grootste klaploper op afstand. Aan het eind van die week kwam er geen betalingsaanbod deze keer, dus Maki, die Dora's gedrag toch al helemaal zat was, zei haar dat er die dag betaald moest worden, daar het bedrag inmiddels was opgelopen tot EUR 700,-. Geen probleem voor Dora, ze moest dan alleen even gaan pinnen op Kalymnos (er is geen bank en/of pinapparaat op Telendos). En zo verdween Dora samen met haar geur naar Kalymnos...om nooit weer terug te komen.

Ze zijn naar de politie gegaan, maar die konden (wilden) niets doen. Niki moest Dora's spullen maar in een (geurdichte) zak doen en bewaren . Vanzelfsprekend waren de spullen niet meer waard dan de huisraad van een gemiddelde zwerver.
Voor ons is het iets wat erg is, maar kan gebeuren. Voor daar is het iets wat hen nog nooit is overkomen en ze kunnen het dan ook absolut niet naast zich neerleggen, bovendien is het voor daar een enorm bedrag. Daarom besloot Maki een team te vormen met 10 andere eilandbewoners en toeristen en is men gaan zoeken op Kalymnos. Na een hele nacht zoeken en vragen (waarbij bleek dat Dora ook daar inmiddels op diverse plaatsen had toegeslagen) heeft Maki haar zowaar gevonden. Dora (weliswaar geen actrice maar toch begaafd met een enorm acteertalent) begon hartverscheurend te huilen. Maki wilde in haar tas kijken en daar kwam alleen een (gestolen) Turkse creditcard uit. Voor diegenen die nu denken dat Dora daarop direct werd overgedragen aan de politie, ik moet jullie teleurstellen. Dora verzekerde Maki al huilend dat ze de dag daarop voor het geld zou zorgen en zo kwam Maki tevreden terug op Telendos, de zaak was opgelost!
Natuurlijk kwam Dora niet (tot grote verbazing van Maki), het laatst wat men gehoord heeft is dat ze naar Kos is gegaan....

Excuses voor de slechte kwaliteit van de foto's. (dit zijn foto's van foto's). Voor de duidelijkheid Dora is de vrouw op de voorgrond met het zwarte shirt met witte bloemen. De andere mensen op de foto hebben niets met haar te maken.

Agios Paisios en de Heilige Pantoffels

Dat klinkt als een stripverhaal niet waar? Toch is dit verhaal waargebeurd, op Kalymnos. Paisios is een relatief "nieuwe"  heilige, die momenteel enorm populair is in Griekenland. En natuurlijk zijn er dan altijd wel weer mensen die er een slaatje uit willen slaan.

Geboren in Cappadocië (1924) in een gelovige familie van Griekse afkomst, emigreerde hij al jong naar Griekenland. Als kind zou Paisios al vele wonderen hebben verricht, het was daarom geen verrassing dat hij na zijn militaire dienstplicht naar Athos vertrok en de rest van zijn leven als monnik sleet. In 1994 overleed Paisios na een lang ziekbed. In de jaren op Athos hebben vele mensen hem bezocht en heeft hij vele mensen genezen. In 2015 is hij door de Grieks Orthodoxe kerk tot heilige verklaard.

Naast deze " gewone"  heiligendingetjes is Paisios vooral bekend om zijn Nostradamus kwaliteiten. Hij heeft voornamelijk veel voorspellingen gedaan over de huidige tijd, die verrassend met de werkelijkheid overeenkomen. Er zal eerst een oorlog tussen Rusland en Turkije komen. Aanvankelijk zullen de Turken denken dat zij winnen, maar dit zal uiteindelijk tot hun ondergang leiden. De Russen zullen winnen en Istanboel (Constantinopel) innemen, waarna de Russen gedwongen zullen worden Constantinopel aan de Grieken terug te geven. De rest van Turkije zal verdeeld worden onder de Grieken, Armeniërs en Koerden. De Turken die blijven zullen zich tot het christendom bekeren. Een opmerkelijke uitkomst van alle huidige conflicten, het is maar de vraag of de wens hier niet de vader van de gedachte is.

Door al deze, voor Griekenland gunstige voorspellingen, zien oplichters een uitstekend verdienmodel in deze heilige. Kort geleden liepen er op Kalymnos plots verkopers van deur tot deur om heilige pantoffels van Paisios te laten zien en voor deze heilige afstraling werd een aardige donatie gevraagd. Vanzelfsprekend heeft de Grieks Orthodoxe Kerk, die in Griekenland het alleenrecht op Heiligen, heilige attributen en -lichaamsdelen heeft, hier vroegtijdig een stokje voor gestoken: " Met God wordt niet gespeeld"!

Sinds kort is er op Kalymnos een prachtig kerkje gebouwd ter ere van Agios Paisios. Wij waren er onlangs en het rook er nog helemaal nieuw en naar verf. Vreemd genoeg waren de kaarsen bij de ingang gesmolten tot een grote brij. Dit bleek geen wonder te zijn, het kwam eerder omdat er nog geen gordijnen waren en de kaarsen daarom achter het glas in de zon  lagen te smelten. Dit schijnt geen uitzondering te zijn, want de taxichaffeur wist gelijk wat te doen; van de in de brij drijvende lonten kleide hij heel creatief rechtop staande kaarsen. Zo konden wij gelukkig toch nog een beetje aan onze religieuze plichten voldoen.

Hulp nodig met je tekst?
Ik maak teksten die kloppen en gelezen worden

Hoe slecht is onze topografische kennis eigenlijk? Zelfs TUI raakt de weg kwijt in Griekenland

Het is niet best gesteld met de topografische kennis van jongeren in Nederland. Uit een onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs in 2022-2023 blijkt dat er sprake is van een middelgrote tot grote daling in de topografische kennis. Dat is op zich al zorgelijk, maar het wordt pas echt spannend als zo iemand later bij TUI gaat werken. 

Een van deze leerlingen, waarschijnlijk die met de grote daling in kennis, kreeg bij TUI de opdracht om de Griekenlandvakanties samen te stellen en op de TUI-website te plaatsen. Het gevolg is dat als je naar Panormos op Kalymnos wilt, je naar Heraklion (Kreta) vliegt. Dat is maar liefst 535 kilometer en 17 uur varen op een veerboot verder. Gelukkig kun je een transfer bijboeken.Wie bij TUI boekt, krijgt er soms gratis een cursus eilandhoppen bij. Vakantiegevoel gegarandeerd, maar niet helemaal volgens plan.

Toevallig ben ik vaak op Kalymnos geweest en dan vlieg je naar Kos, dat praktich om de hoek ligt. Toch is de verwarring bij de TUI-medewerker een klein beetje te begrijpen. Het gaat hier om Kastelli Studios en Apartments in Panormos. En ja, Panormos en Kastelli bestaan allebei zowel op Kalymnos als op Kreta. Dat gebeurt in Griekenland voortdurend. Kijk maar eens hoeveel eilanden een plaats hebben die Chora heet. Niet zo vreemd, want Chora betekent simpelweg ‘dorp’.

Als je vakanties samenstelt voor duizenden reizigers, mag je hopen dat iemand even op de kaart kijkt. Moraal van het verhaal: vertrouw niet blind op TUI, maar check altijd of je accommodatie echt op het eiland ligt waar je heen wilt. Anders begint je Griekse eilanddroom heel avontuurlijk… op het verkeerde eiland.

Griekse Bruiloft III; Opbouw van Telendos

In de winter kan het op Telendos flink spoken en staat het zeewater tot bovenin het dorp. De terrassen worden daarom ontruimd en tavernas en kamerverhuur gesloten. Op 1 mei gaat alles weer open, daarom was er afgelopen week nog veel kluswerk te doen door de bewoners.

Sinds 554, toen Telendos door een aardbeving van Kalymnos gescheiden is, was het pad rondom het eiland in aanbouw. Net als de verlichting. Dit betekende dat je in het donker (en donker is daar nog echt donker) altijd met een zaklamp moest lopen, gedeeltelijk door mul zand.

Anno 2009 is het eindelijk gelukt en is het pad, dat elk jaar met 1 cm groeide, af. Tevens waren er de eerste tekenen van moderniteit gekomen in de vorm van een cadeautje van de burgemeester van Kalymnos; 2 straatlantaarns op zonne-energie. Het was een mirakel, wij stonden er met stomme verbazing naar te kijken.

Ook Yiannis de vader van de bruid was, tussen de bedrijven door, bezig met de opbouw van zijn restaurant. Helaas schoot dit bij hem niet op, daar hij alle bruiloftsgasten die hem bezochten koffie moest geven. (dat moeten komt niet door de gasten, maar door de ingebakken Griekse traditie dat hij dat nu eenmaal moet aanbieden, en de gasten dan niet mogen weigeren).

Maki was druk bezig met zijn dak, ook dat schoot helaas niet op doordat de panelen, van erg broos riet, her en der op de grond lagen, en ik in al mijn onhandigheid er steeds op ging staan waardoor deze afbraken. In ieder geval is het dak nu wel stevig, want er ligt alleen bedekking op dat mijn gewicht kon dragen.

Lees ook: Waarom Griekenland een Fuel Pass heeft en Nederland dure benzine.

Beelden van Pserimos, Telendos, Kalymnos en Kos

Half af

Agios Savvas

Kalymnos

Pserimos

Pserimos

Griekenland blij met Europa

Telendos; Nera, Palionisos en Kefala

We waren uitgenodigd voor een boottocht, die door Zorba's werd georganiseerd. Bestemming was Nera met tussenstops in Palionisos en Kefala.

Aanvankelijk was het nogal wachten op de kapitein, want hij moest eerst nog een gestrande papas ophalen op Leros. Bij zijn aankomst moesten alle spijzen en dranken aan boord getild worden, waarna wij het ruime sop kozen. Na een groot, nooit eerder gezien, gedeelte van Kalymnos te zijn voorbijgevaren, kwamen we aan bij Palionisos. Dit is een idolaat verlaten strandje, er was dan ook geen aanlegsteiger. Een paar zwemlustigen doken van de boot, vanzelfsprekend waren wij daar niet bij. Daarna vervolgden wij onze weg richting hoofddoel Nera. Dit bleek een al even verlaten eilandje, zonder inwoners. Desondanks heeft de orthodoxe kerk dit eilandje niet t in de steek gelaten; er is een prachtig kerkje. Het wordt ook nog vaak bezocht, want er lagen verse bloemen, wierook en plenty kaarsen om te branden. Al bij al een leuk plekje voor een gezellig middagje zwemmen en een leuke pciknick. Na ook het kruis nog beklommen te hebben gingen wij verder richting Kefala.

Kefala/ Vlihidia Beach ligt in een baai van Kalymnos, het deed ons erg aan Emporios denken. Enige verschil was de zeer lage aanlegsteiger, die ons bij het uitstappen direct de hoofdatractie van het jaar maakte. Eenmaal met beide zeebenen op de grond liepen we naar Paradise Yachtclub alwaar we nog zeer vrolijke uurtjes hebben doorgebracht. We merkten er in de verte nog een oude oma op wiens gezicht in tweeen werd gespleten door een niet te identificeren lijn die doorlipe op de muur. Bij vertrek bleek het haar snor te zijn.

De terugweg was een stuk ruiger dan verwacht tot een ieders jolijt, we kregen er een soort kermisatactie bij. Hierdoor werd menig wijnbeker buiten de inwendige mens geledigd. Niki, van huis uit uit een vissersfamilie afkomstig, had het letterlijk in haar vingers, want op een gegeven moment sprong een vis vanaf de reling zo in haar handen. Een mooie afsluiting van een geweldige uitstap, die volgend jaar wordt herhaald, naar een andere locatie.